BAKI,VOA
Tarixi qeydlərdə 14 Ramazan loyallıqların dəyişdiyi və imperiyaların sarsıldığı bir gündür. Bu tarixdə Dəməşqdə Əməvilər səhifəsi qapandı, sonuncu Məmlük sultanı öz taleyi ilə üzləşmək üçün taxta çıxdı və Əzhərin qəlbindən Napoleonun Misir kampaniyasına qarşı müqavimət alovu yüksəldi.
Dəməşqin süqutu və Əməvilər Xilafətinin sonu
Abbasilərin Dəməşqə daxil olması sadəcə bir şəhərin fəthi deyil, "Əməvilər dövrü"nün rəsmi sonu və İslam dünyasının mərkəzinin Şamdan İraqa keçməsi idi.
Həlledici "Zab" döyüşündəki qələbədən sonra Abdullah bin Əlinin komandanlığı altında Abbasi orduları Dəməşqi bir ay yarım mühasirədə saxladı. 14 Ramazan 132-ci ildə (miladi 750) Əməvi müdafiəsi çökdü və "qara bayraqlar" paytaxta daxil oldu.
Sonuncu xəlifə Mərvan bin Məhəmmədin Misirdə öldürülməsi ilə Əbu Abbas əs-Səffahın hakimiyyəti möhkəmləndi və beş əsrdən çox davam edəcək Abbasi Xilafəti dövrü başladı.
Tumanbayın hakimiyyəti: "Fədai" sultan
Tumanbayın sultanlığı Məmlük dövlətinin "can verdiyi" bir ana təsadüf etdi. "Mərcidabiq" məğlubiyyətindən və Sultan Qurinun ölümündən sonra Misir I Səlimin rəhbərliyindəki Osmanlı yürüşü qarşısında müdafiəsiz qalmışdı.
14 Ramazan 922-ci ildə (miladi 1516) Məmlük əmirləri Tumanbayı sultan seçdilər. O, əvvəlcə bu ağır yükü qəbul etmək istəməsə də, xalqın böyük dəstəyi ilə vəzifəni öhdəsinə götürdü.
Tumanbay Qahirə küçələrində (küçə döyüşləri) şiddətli müqavimət təşkil etdi, lakin sonda əsir düşərək "Bab Zuveyla" darvazasında edam edildi. Bununla da Misir Osmanlı əyalətinə çevrildi.
Sultan Həsən və "İslam memarlığının ehramı"
Nasir Həsən bin Qalavun 1347-ci ildə (748 h.) cəmi 13 yaşında taxta çıxdı. Hakimiyyətinin ilk illərində o, sadəcə rəqabət aparan Məmlük əmirlərinin əlində bir "vitrin" idi.
Siyasi sarsıntılara baxmayaraq, o, Qahirədəki "Sultan Həsən məscid və mədrəsəsi"ni tikdirməklə adını tarixə həkk etdi. Bu abidə böyüklüyünə və bəzəklərinə görə Məmlük dövrünün ən əzəmətli tikilisi və qlobal miqyasda "İslam memarlığının ehramı" hesab olunur.
Birinci Qahirə üsyanı
Napoleonun Misiri işğal etməsindən aylar sonra, ağır vergi yükü və müsəlmanların şəxsi həyatına müdaxilə üsyan qığılcımını alovlandırdı. 14 Ramazan 1213-cü ildə (miladi 1798) kütlələr Əl-Əzhər məscidindən hərəkətə keçdi. Əzhər alimləri fransız toplarına qarşı nizələrlə vuruşdular.
Napoleon Əzhəri Muqattam dağından top atəşinə tutdu və atlıları məscidin həyətinə daxil oldu. Bu hadisə xalqın nifrətini daha da artırdı və sonradan Napoleon ordusunun müqavimət zərbələri altında geri çəkilməsinə yol açdı.
Elm və irfan günəşlərinin batışı
Bu gün həm də İslam dünyasının böyük şəxsiyyətlərinin vəfatı ilə yadda qalıb:
Şeyx Məhəmməd Mustafa əl-Məraği: Əzhərin nüfuzunu qoruyan və hakimiyyət qarşısında əyilməyən böyük alim. Kral Faruq boşanmış həyat yoldaşı kraliça Fəridənin yenidən ərə getməsini qadağan edən fətva istədikdə, Məraği məşhur cavabını vermişdi: "Məraği Allahın halal etdiyini haram edə bilməz". O, 1364-cü ildə (miladi 1945) vəfat etdi.
İbn Ataullah əl-İsgəndəri: 14 Ramazan 709-cu ildə (miladi 1309) vəfat edən "Hicəm əl-Atəiyyə" əsərinin müəllifi. O, təsəvvüfü "təcriddən" fiqhə əsaslanan "davranış tərbiyəsinə" (suluqi) keçirən şəxsdir. Onun "Hicəm" kitabı bu gün də Əzhər, Zeytunə və Qəraviyyin mədrəsələrində ən mühüm mənəviyyat dərsliklərindən biri kimi tədris olunur.
