ABŞ-də texnologiya şirkətlərinə qarşı böyük məhkəmə prosesi başlayır
ABŞ apellyasiya məhkəməsi sosial şəbəkə şirkətlərinə qarşı minlərlə məhkəmə iddiasının davam etməsinə icazə verib. Meta, Google, TikTok və Snapchat platformalarının gəncləri asılı vəziyyətə salacaq şəkildə hazırlandığı iddia olunur. Şirkətlər istifadəçi məzmununa görə hüquqi müdafiə təmin edən qanunun bu iddialara da aid olduğunu bildirib. Məhkəmə isə şirkətlərin müraciətini vaxtından əvvəl hesab edib. Təxminən 2400 federal məhkəmə işi üzrə proses davam edəcək. İddiaları ştatlar, bələdiyyələr, məktəb rayonları və fərdi şəxslər qaldırıb. Onlar sosial şəbəkələrin gənclərin psixi sağlamlığına mənfi təsir etdiyini iddia edirlər. Qərar texnologiya şirkətlərinin gələcək hüquqi məsuliyyəti baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Yaponiyada gizli sosial problem - Hikikomori fenomeni nədir?
Yaponiyada son illər cəmiyyətin diqqət mərkəzində olan ən ciddi sosial problemlərdən biri hikikomori adlanan uzunmüddətli sosial təcrid fenomenidir. Bu vəziyyətdə olan insanlar aylarla, hətta illərlə evdən çıxmadan yaşayır, sosial əlaqələrini minimuma endirir və cəmiyyətlə bütün münasibətlərini kəsirlər.
Psixoloji pozuntular həqiqətən artır, yoxsa onlar daha çox görünür? Mütəxəssislər sosial media və marketinqin rolunu izah edir
Son illər diqqət çatışmazlığı və hiperaktivlik pozuntusu (DEHB), disleksiya, bipolyar pozuntu və digər psixi sağlamlıq mövzularının ictimai müzakirələrdə daha çox yer alması bu xəstəliklərin həqiqətən artıb-artmaması ilə bağlı sualları gündəmə gətirib. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu tendensiyanı tək bir səbəblə izah etmək mümkün deyil və məsələ tibbi, sosial və kommunikasiya amillərinin birgə təsiri ilə formalaşır.
Avropada psixi sağlamlığın iqtisadi yükü açıqlanıb
OECD tərəfindən yayımlanan yeni hesabata görə, psixi sağlamlıq böhranı Avropada həm ictimai sağlamlıq, həm də iqtisadiyyat üçün əsas problemlərdən biri olaraq qalır. Hesabata əsasən, zəif psixi sağlamlığın Avropa iqtisadiyyatlarına illik dəyəri təxminən 76 milyard avro təşkil edir. Bu rəqəm ümumi səhiyyə xərclərinin təxminən 6 faizinə bərabərdir.
Xroniki yuxusuzluq beyni 3,5 il daha sürətli qocaldır
Neurology dərgisində dərc olunan yeni araşdırmaya görə, üç aydan çox müddətdə hər həftə ən azı üç dəfə yuxuya getməkdə çətinlik çəkən şəxslərdə demensiya və ya yüngül idrak pozğunluqlarının inkişaf riski normal yuxu rejiminə malik insanlara nisbətən 40 faiz daha yüksəkdir.
Monotonluğun psixi sağlamlığa təsiri - səhərlər yuxudan oyana bilməmək
Akdeniz Universiteti Tibb Fakültəsinin dosenti Dr. Əli Ərdoğan, insanların zamanla səhər yuxudan oyanmaq üçün qurulan saat siqnalının monoton səsinə alışdığını və bunun oyanma çətinliyinə səbəb olduğunu açıqlayıb. Dr. Ərdoğan bildirib ki, beyin daimi eyni stimula məruz qaldıqda buna reaksiya verməyi dayandırır. “Zəngli saat çalır, lakin insan oyanmaqda çətinlik çəkir. Bunun əsas səbəbi beynin monoton səslərə laqeyd qalmasıdır,” – deyə o qeyd edib. Dr. Ərdoğan gündəlik həyatın rutinlərdən ibarət olmasının həm müsbət, həm də mənfi tərəfləri olduğunu vurğulayıb. O, məktəbə və ya işə getmək kimi öhdəliklərin vacib olduğunu, lakin yalnız rutinin psixi sağlamlıq üçün yetərli olmadığını bildirib. “Monotonluq artdıqda psixi sağlamlıq problemləri ortaya çıxa bilər. Buna görə kiçik dəyişikliklər etmək çox vacibdir,” – deyə Ərdoğan əlavə edib.
Yardım etmək yaşlılıqda zehni geriləməni yavaşladır
Yeni elmi araşdırmaya görə, başqalarına mütəmadi şəkildə yardım edən orta yaş və yaşlı insanlar, bunu etməyənlərlə müqayisədə daha yavaş zehni (bilişsel) geriləmə yaşayır. Nəticələr beynin sağlam qalması üçün sosial fəaliyyətlərin mühüm rol oynadığını ortaya qoyub.
Uzunmüddətli kədər ölmə riskini 88 faiz artırır
Yeni araşdırmalar göstərir ki, yaxınını itirən və uzun müddət dərin kədər yaşayan insanların ölmə ehtimalı daha yüksəkdir. Danimarkalı tədqiqatçılar yaslı şəxslər üçün beş fərqli "kədər trayektoriyası" müəyyən edib və ən çox zərər görənlərin 10 il ərzində ölüm riskinin digər qruplara nisbətən 88% daha çox olduğunu ortaya qoyublar.
Alimlərdən xəbərdarlıq: Uzun sürən kədər ölümlə nəticələnə bilər
Yeni elmi araşdırma göstərib ki, uzun müddət intensiv yas tutan şəxslər sevdiklərinin ölümündən sonrakı on il ərzində daha yüksək ölüm riski ilə üz-üzə qalır.
Gündə 7 min addım bir çox xəstəliklərin qarşısını ala bilər
Yürüş vərdişinin sağlamlığa təsiri ilə bağlı aparılan yeni tədqiqat, gündə cəmi 7 min addım atmağın demans, ürək-damar xəstəlikləri, xərçəng və tip 2 şəkərli diabet kimi bir sıra ciddi xəstəliklərin riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaltdığını ortaya qoyub.
İngiltərə uşaqları ekran asılılığından qorumağa hazırlaşır
İngiltərə hökuməti, 16 yaşadək uşaqları ekran asılılığından və zərərli onlayn məzmunlardan qorumaq məqsədilə sosial media istifadəsinə gündəlik iki saatlıq limit və gecə istifadəsinə məhdudiyyət tətbiq etməyi planlaşdırır.
İqlim böhranının görünməyən tərəfi: Gənclər üzərində emosional təsiri artır
İqlim dəyişikliyinin psixoloji təsirləri gündən-günə daha çox diqqət çəkməyə başlayıb. Psixoloqlar və ekoloji mütəxəssislər xüsusilə gənclər arasında artan narahatlıq, qorxu, kədər və ümidsizlik hisslərinin onların psixi sağlamlığına mənfi təsir etdiyini bildirirlər.
