İsrail İordan çayının qərb sahilini necə dəyişdirir?
İsrailin İordan çayının qərb sahilində yollar, yaşayış məntəqələri, keçidlər və divarlar üzərindən apardığı siyasət fələstinlilərin ərazi daxilində hərəkət imkanlarını getdikcə məhdudlaşdırır. Məlumata görə, xüsusilə Şərqi Qüds yaxınlığında həyata keçirilən layihələr Fələstin şəhər və kəndlərini bir-birindən ayıran yeni məkan quruluşunun formalaşmasına səbəb olur. Əl-İzəriyyə ilə Əz-Zəim arasında planlaşdırılan “Həyat toxuması yolu” buna nümunədir. Layihə üçün 2025-ci ildə 335 milyon şekel vəsait ayrılıb və yolun Fələstin nəqliyyatını Maale Adumim yaşayış məntəqəsindən uzaqlaşdırması nəzərdə tutulur.
Netanyahu beynəlxalq etirazlardan necə siyasi qazanc götürə bilər?
İsrail hökuməti E1 layihəsi çərçivəsində 1200-dən çox mənzilin tikintisi üçün müsabiqə elan edib. Layihə Maale Adumim və digər İsrail yaşayış məntəqələrini işğal altındakı Şərqi Qüdslə əlaqələndirməyi nəzərdə tutur. E1-in həyata keçirilməsi İordan çayının qərb sahilinin ərazi bütövlüyünə ciddi təsir göstərə bilər. Layihə beynəlxalq ictimaiyyətin geniş etirazına səbəb olub. Buna baxmayaraq, İsrailin sağçı siyasi qüvvələrinin bu tənqidlərdən seçki kampaniyasında istifadə edə biləcəyi bildirilir. Netanyahu xarici tənqidləri İsrailə qarşı təzyiq kimi təqdim etməklə sağçı seçiciləri səfərbər edə bilər. Betsalel Smotriç üçün də E1 layihəsi seçki kampaniyasının əsas mövzularından birinə çevrilə bilər. İsraildə parlament seçkilərinin oktyabrın 27-də keçirilməsi nəzərdə tutulur.
Fələstin E1 layihəsinə niyə qarşı çıxır?
İordan çayının qərb sahilində İsrail məskunlaşanlarının və İsrail qüvvələrinin fələstinlilərə qarşı hücumları fonunda Fələstin E1 məskunlaşma layihəsinin dayandırılması üçün BMT və Təhlükəsizlik Şurasına müraciət edib. Fələstinin BMT-dəki daimi nümayəndəsi Riyad Mənsur BMT baş katibi Antonio Quterreşə, Təhlükəsizlik Şurasının sədri Danimarkanın nümayəndəsinə və BMT Baş Assambleyasının sədrinə məktublar göndərərək layihəyə qarşı təcili tədbir görülməsini istəyib.
Fələstin Administrasiyası E1 planına etiraz edib
Fələstin Administrasiyası İsrailin E1 ərazisində yeni yaşayış məntəqələrinin tikintisi planına etiraz edib. Nazirlər Kabineti bildirib ki, İsrail 3 400-dən çox yaşayış vahidinin inşası üçün tender elan etməyə hazırlaşır. Fələstin tərəfi beynəlxalq ictimaiyyəti vəziyyətə müdaxilə etməyə və Qəzzada humanitar yardımın artırılmasına çağırıb. E1 ərazisi Şərqi Qüds ilə Maale Adumim arasında yerləşir və uzun illərdir mübahisə predmetidir. Bir sıra beynəlxalq dairələr hesab edir ki, burada tikinti işləri İordan çayının qərb sahilinin coğrafi bütövlüyünə mənfi təsir göstərə bilər. Bu isə gələcək Fələstin dövlətinin formalaşmasına əlavə çətinlik yarada bilər. Məsələ ətrafında beynəlxalq müzakirələr davam edir.
BMT: 2026-cı ildə Qərb Sahilində hücumlar gündə orta hesabla 6 dəfə baş verir
OCHA-nın hesabatına əsasən, işğal altındakı Qərb Sahilində vəziyyət ciddi gərgin olaraq qalır. 12–18 may tarixləri arasında İsrail qüvvələri və məskunlaşanların hücumları nəticəsində 5 fələstinli, o cümlədən 1 uşaq öldürülüb, 60 nəfər yaralanıb. Yaralanmaların əksəriyyəti məskunlaşan hücumları və İsrail reydləri zamanı baş verib. Hesabatda qeyd olunur ki, yalnız bir həftədə 50-dən çox hücum həyata keçirilib, xəsarətlər və əmlak ziyanları qeydə alınıb, evlər, əkin sahələri, nəqliyyat vasitələri və hətta bir məscid hədəf olub. Şərqi Qüdsdə isə Xan əl-Əhmər bölgəsində məcburi köçürülmə riski artıb; bu ərazi təxminən 4,000 nəfərlik bədəvi və heyvandarlıq icmasını əhatə edir.
Doqquz ölkə İsraillə bağlı birgə bəyanat yayıb
Doqquz ölkənin rəhbərləri İsrailin İordan çayının qərb sahilində yerləşən E1 bölgəsində yeni yaşayış məntəqələrinin genişləndirilməsi planlarını tənqid edərək bunun beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu bildiriblər. Birgə bəyanatda İsrail hökumətinə yaşayış məntəqələrinin genişləndirilməsini dayandırmaq, zorakılıq halları ilə bağlı məsuliyyət mexanizmlərini gücləndirmək və ilhaq çağırışlarından imtina etmək çağırışı edilib.
Türkiyə İsrailin İordan çayının qərb sahilini ilhaqı qərarına sərt reaksiya verib
Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyi İsrail parlamentinin (Knesset) işğal altındakı İordan çayının qərb sahilinin ilhaqını nəzərdə tutan qanun layihəsini təsdiqləməsinə kəskin etiraz bildirib. Nazirliyin yazılı açıqlamasında qeyd olunub ki, İsrailin bu addımı beynəlxalq hüquqa ziddir və “yox hükmündə” sayılır. “Qəzzada sülh səylərinin davam etdiyi bir vaxtda atılan bu təxribat xarakterli addım bölgədəki təhlükəsizlik və sabitliyi ciddi şəkildə təhdid edir”, – açıqlamada vurğulanıb.
Knesset İordan çayının qərb sahilinin ilhaqını nəzərdə tutan qanun layihəsini birinci oxunuşda təsdiqləyib
İsrail parlamenti - Knesset, çərşənbə günü keçirilən iclasda Qərb Sahilinə İsrail suverenliyinin tətbiqini nəzərdə tutan qanun layihəsini birinci oxunuşda təsdiqləyib. Knesset eyni zamanda Şərqi Qüds yaxınlığındakı “Maale Adumim” yaşayış məntəqəsinin İsrail ərazisinə ilhaqını nəzərdə tutan qanun layihəsini də ilkin oxunuşda qəbul edib.
