ABŞ rəsmisi: “İranla razılaşmaya çox yaxınıq”
ABŞ-ın yüksək səviyyəli rəsmisi İranla razılaşmaya çox yaxın olduqlarını bildirib. Danışıqlar qrupu tərəfləri yaxşı vəziyyətə gətirib. Hələ yekun xəttə çatılmayıb, lakin proses sürətlə gedir. İran tərəfi sadəcə imza və ya danışıqlar üçün vəsait almayacaq. Razılaşmadakı öhdəlikləri yerinə yetirdikcə iqtisadi faydalar əldə edəcək. Nüvə materialının təhvil verilməsi və proqramın dağıdılması əlavə fayda təmin edəcək. ABŞ rəsmisi İran Ali Rəhbəri Müctəba Xameneinin danışıqlardan razı olduğunu qeyd edib. Razılaşma region üçün mühüm nəticələr doğura bilər.
İran XİN sözçüsü: Memorandum üzrə son qərar “daxildə veriləcək”
İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai Memorandum üzrə son qərarın daxildə veriləcəyini açıqlayıb. Əlaqədar qurumlar razılaşmanın mətnini yekunlaşdırmaq üçün görüşlər aparırlar. Bəqai mümkün imzalanma vaxtı və yer haqqında şərh verə bilməyib. Son qərar hələ verilmir və daxildə gözlənilir. Memorandumun mətninə dair yayılan spekulyasiyalar təsdiqlənməyib. Diplomatik prosesin detalları ictimaiyyətlə müzakirə edilmir. Lakin xalq bu prosesdən xəbərsiz deyil. Proses region üçün mühüm diplomatik əhəmiyyət daşıyır.
Tramp ABŞ-ın İranla bağlı tələblərini mərhələli şəkildə yumşaldır
Həməd bin Xəlifə Universitetinin ictimai siyasət üzrə professoru Sultan Bərakətin fikrincə, İran ABŞ-la danışıqlarda getdikcə daha inamlı mövqe nümayiş etdirir. Ekspert hesab edir ki, zaman artıq Vaşinqtonun deyil, Tehranın xeyrinə işləyir. Onun sözlərinə görə, danışıqlarda maliyyə məsələləri, xüsusilə İranın xaricdə dondurulmuş aktivləri hələ də gündəmdədir. Bununla belə, Bərakət qeyd edir ki, İran hazırda bu vəsaitlərə dərhal çıxışı həyati məsələ kimi görmür və Vaşinqtonun əvvəlki sərt tələblərindən tədricən geri çəkildiyini düşünür.
Vaşinqton və Tehran arasında balans axtarışı davam edir
Həməd bin Xəlifə Universitetinin ictimai siyasət üzrə professoru Sultan Bərakətin fikrincə, Vaşinqton və Tehran arasında davam edən danışıqlar mürəkkəb mərhələyə daxil olub. Ekspert hesab edir ki, Donald Tramp xüsusilə qarşıdan gələn Dünya Kuboku ərəfəsində İranla genişmiqyaslı hərbi qarşıdurmaya girmək istəmir. Onun sözlərinə görə, Ağ Ev bir tərəfdən diplomatik həll yolu axtarır, digər tərəfdən isə regiondakı hərbi və siyasi reallıqları nəzərə almağa məcburdur. Bərakət həmçinin İsrailin Livandakı əməliyyatlarının və Livanda atəşkəs məsələsinin ABŞ-İran danışıqlarının gələcəyinə birbaşa təsir etdiyini bildirib.
İranın ABŞ-a etimadsızlığının əsas səbəblərindən biri dondurulmuş vəsaitlərdir
Doha Ali Təhsil İnstitutunun tədqiqatçısı Mühənnəd Səllum hesab edir ki, Vaşinqton və Tehran arasında aparılan danışıqlarda ən mürəkkəb məsələlərdən biri ABŞ-da saxlanılan milyardlarla dollarlıq İran aktivləridir. Ekspertin fikrincə, İran yüksək səviyyədə zənginləşdirilmiş uran ehtiyatları ilə bağlı güzəştlərə gedəcəyi təqdirdə, bunun qarşılığında konkret iqtisadi fayda əldə etmək istəyir. Səllum qeyd edir ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp hərbi qarşıdurmadan daha çox təzyiq yolu ilə razılaşmaya nail olmağa üstünlük verir. Bununla yanaşı, ekspert Tehranın ABŞ administrasiyasına tam etibar etməməsinin müəyyən tarixi səbəblərinin olduğunu da vurğulayıb.
Pit Heqsetin açıqlaması yeni sazişin anonsudur?
ABŞ-ın müdafiə naziri Pit Heqset bildirib ki, Vaşinqton İranla mümkün razılaşmaya nail olmaq üçün əlverişli mövqedədir və indiyədək aparılan danışıqlar məhsuldar keçib. Bununla yanaşı, o vurğulayıb ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp tələsik qərar qəbul etməyəcək.
Razılaşma var, yoxsa yoxdur? Tehran son nöqtəni qoydu
İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ-la mümkün razılaşmanın əldə olunması barədə yayılan məlumatları rəsmən təkzib edib. Nazirliyin sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib ki, danışıqlarda müəyyən irəliləyiş olsa da, hələ heç bir yekun saziş imzalanmayıb. Tehran həmçinin Hörmüz boğazının idarə olunmasının yalnız İran və Oman arasında həll edilməli məsələ olduğunu vurğulayaraq üçüncü tərəflərin müdaxiləsini qəbul etmədiyini bəyan edib. Açıqlama ABŞ tərəfindən verilən optimist bəyanatlar fonunda tərəflər arasında hələ də ciddi fikir ayrılıqlarının qaldığını göstərir.
Trampın paylaşımı İran razılaşması ilə bağlı qarışıqlıq yaratdı
ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla bağlı son paylaşımı mümkün razılaşmanın taleyi ətrafında yeni suallar yaradıb. Açıqlamanın bəzi hissələri razılaşmanın artıq əldə olunduğu görüntüsü yaratsa da, eyni paylaşımda Trampın Ağ Evin Situasiya Otağında son qərarı verəcəyi qeyd edilir. Bu isə danışıqların hələ tam yekunlaşmadığını göstərir. Son saatlarda ABŞ administrasiyasından yayılan müxtəlif məlumatlar da proses ətrafında qeyri-müəyyənliyin davam etdiyini nümayiş etdirir. Analitiklər hesab edirlər ki, yekun siyasi qərar verilmədən razılaşmanın əldə olunduğunu söyləmək hələ tezdir.
İran mənbəsi: ABŞ ilə siyasi anlaşma əldə olunub, yekun saziş hələ imzalanmayıb
İran mənbəsi ABŞ və İran arasında ilkin siyasi anlaşmanın əldə olunduğunu bildirib. Mənbənin sözlərinə görə, bu mərhələ yekun hüquqi saziş deyil və tərəflər arasında ümumi çərçivənin razılaşdırılmasını əks etdirir. Eyni zamanda ABŞ Prezidenti Donald Trampın Ağ Evin Situasiya Otağında İran məsələsi üzrə son qərarı müzakirə etməsi razılaşmanın hələ tam təsdiqlənmədiyini göstərir. Hazırda tərəflər arasında siyasi anlaşmanın mövcud olduğu, lakin yekun sənədin hazırlanması və təsdiqlənməsi prosesinin davam etdiyi bildirilir.
Qalibaf: Qarşı tərəfin sözlərinə etibar etmirik
ABŞ və İran arasında aparılan danışıqlarda müəyyən irəliləyiş əldə olunduğu bildirilsə də, Tehran tərəfi ehtiyatlı mövqeyini qorumaqda davam edir. Məlumatlara görə, İranın əsas tələblərindən biri Hörmüz boğazında tətbiq olunan məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması olub və mümkün razılaşma çərçivəsində boğazın yenidən açılması nəzərdən keçirilir. Bununla yanaşı, İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqer Qalibaf qarşı tərəfin vədlərinə etibar etmədiklərini bəyan edib. Son açıqlamalar göstərir ki, İran rəhbərliyi danışıqları “güzəşt” deyil, ölkənin çəkindirici gücü və müqavimət siyasətinin nəticəsi kimi təqdim etməyə çalışır.
İran Trampın açıqlamalarını tənqid etdi: “Saxta qələbə görüntüsü yaradılır”
İranın yarı-rəsmi Fars Xəbər Agentliyi Donald Trampın İranla mümkün razılaşma barədə açıqlamalarını tənqid edərək bəzi məqamların reallığı əks etdirmədiyini bildirib. İran mənbələrinin iddiasına görə, zənginləşdirilmiş nüvə materiallarının məhv edilməsi və Hörmüz boğazının tam rüsumsuz açılması kimi məsələlər hazırkı layihə sənədində nəzərdə tutulmur. Eyni zamanda Tehran tərəfi Trampın açıqlamasında İran aktivlərinin dondurulmasının ləğvi və Livanda atəşkəs kimi bəzi mühüm məqamların qeyd edilmədiyini vurğulayıb. Bu açıqlamalar tərəflər arasında danışıqların hələ yekun mərhələyə çatmadığını göstərir.
ABŞ–İran danışıqları niyə dalana dirənir?
Təhlükəsizlik və müdafiə məsələləri üzrə analitik Volfqanq Pusztai hesab edir ki, ABŞ və İran arasında razılaşma əldə olunması əvvəlkindən daha çətin mərhələyə daxil olub. Onun sözlərinə görə, Donald Tramp administrasiyası artıq “pis razılaşma yoxdursa, razılaşma yoxdur” yanaşmasına üstünlük verir və qarşıdan gələn siyasi proseslər fonunda güzəştli sazişə maraq azalıb. Ekspert eyni zamanda İranın da müəyyən razılaşmaya ehtiyac duyduğunu bildirir. Bununla yanaşı, o xəbərdarlıq edir ki, müharibənin uzanması enerji bazarlarında qiymət artımını sürətləndirə və xüsusilə Afrika ölkələrində milyonlarla insan üçün ciddi iqtisadi və humanitar problemlər yarada bilər.
