BAKI,VOA Orxan Qədirzadə
Türkiyə rəqəmsal iqtisadiyyat və elektron ticarət sahəsində əldə etdiyi uğurları yeni mərhələyə daşımağa hazırlaşır. Ölkənin Ticarət Nazirliyi elektron ticarət vasitəsilə ixrac strategiyası çərçivəsində hədəf bazarların sayını 18-dən 35-ə yüksəldib. Yeni siyahıya Fransa, Almaniya və Rumıniya kimi Avropanın mühüm bazarları da daxil edilib.
Bu addım Türkiyə şirkətlərinin beynəlxalq rəqəmsal platformalar vasitəsilə qlobal bazarlara çıxış imkanlarını genişləndirmək məqsədi daşıyır. Nazirliyin Elektron Ticarət və Yeni Texnologiyalar İdarəsinin rəhbəri Həsən Ünal bildirib ki, elektron ticarət vasitəsilə həyata keçirilən ixracın həcmi 2022-ci ildə idarənin yaradıldığı dövrdəki 2 milyard ABŞ dollarından hazırda 6,4 milyard ABŞ dollarına yüksəlib.
Onun sözlərinə görə, statistik məlumatların toplanmasında müəyyən çətinliklər mövcud olduğundan real göstəricilər açıqlanan rəqəmlərdən daha yüksək ola bilər. Həsən Ünal qeyd edib ki, nazirliyin əsas strategiyası ayrı-ayrı ölkələri deyil, beynəlxalq rəqəmsal satış platformalarını hədəfləməkdir. Bu məqsədlə ixracatçıların fəaliyyətini asanlaşdırmaq üçün 27 qlobal platforma üzrə xüsusi təlimat və məlumat sənədləri hazırlanıb.
Türkiyə son illərdə elektron ticarət sahəsində formalaşdırdığı modeli beynəlxalq miqyasda nümunəyə çevirməyə çalışır. Rəsmi Ankara hesab edir ki, rəqəmsal ixrac ənənəvi ticarət üsulları ilə müqayisədə daha sürətli və daha geniş bazarlara çıxış imkanı yaradır. Bu səbəbdən dövlət dəstəyi mexanizmləri davamlı şəkildə genişləndirilir.
Nazirlik həmçinin süni intellekt texnologiyalarından istifadə etməklə ixracatçıların məlumat əldə etməsini asanlaşdıracaq yeni rəqəmsal platformalar hazırlayır. Məqsəd şirkətlərin bazar araşdırmaları aparmasını sadələşdirmək, rəqabət qabiliyyətini artırmaq və xarici bazarlarda daha effektiv fəaliyyət göstərməsinə şərait yaratmaqdır.
Bu istiqamətdə növbəti mühüm addımlardan biri sentyabr ayının ilk həftəsində keçiriləcək İstanbul Qlobal Elektron İxrac Zirvəsi olacaq. Zirvə dünyanın müxtəlif ölkələrindən şirkətləri, elektron ticarət platformalarını və rəqəmsal iqtisadiyyat üzrə ekspertləri bir araya gətirəcək.
Türkiyə hökuməti ixracatçılar üçün geniş dəstək paketi də təqdim edir. Dəstək mexanizmlərinə rəqəmsal reklam və marketinq xərclərinin qismən maliyyələşdirilməsi, elektron ticarət platformalarının komissiya ödənişlərinə yardım göstərilməsi və xaricdə anbarların yaradılmasına dəstək daxildir.
Bununla yanaşı, “Asan Elektron İxrac” adlı yeni rəqəmsal platforma istifadəyə verilib. Elektron hökumət sistemi üzərindən fəaliyyət göstərən platforma vətəndaşlara və şirkətlərə rəqəmsal ixrac prosesini addım-addım öyrənmək imkanı yaradır.
Rəqəmlər Türkiyədə elektron ticarət sektorunun sürətlə inkişaf etdiyini göstərir. Ticarət naziri Ömər Bolatın açıqladığı məlumata görə, 2025-ci ildə ölkədə elektron ticarət əməliyyatlarının həcmi əvvəlki illə müqayisədə 52,2 faiz artaraq 4,57 trilyon türk lirəsinə çatıb. Bu göstərici təxminən 115,5 milyard ABŞ dollarına bərabərdir.
Hazırda elektron ticarət Türkiyə iqtisadiyyatının təxminən 6,9 faizini və ölkənin ümumi ticarət dövriyyəsinin 19,5 faizini təşkil edir. Son altı ildə sektorun bazar həcmi 23,9 milyard ABŞ dollarından 115,5 milyard ABŞ dollarına yüksələrək 382 faizdən çox artım nümayiş etdirib.
Elektron ixrac sahəsində də müsbət dinamika davam edir. 2025-ci ildə rəqəmsal ixracdan əldə olunan gəlirlər 5,1 milyard ABŞ dollarına çatıb. Eyni zamanda elektron ixrac vasitəsilə 10 min ABŞ dollarından çox gəlir əldə edən şəxslərin sayı 11,5 mini keçib.
Ölkədə elektron ticarət fəaliyyəti göstərən şirkətlərin sayı da artaraq 634 minə yüksəlib. Sektorun strukturunda fərdi sahibkarlar üstünlük təşkil edir və ümumi şirkətlərin 75 faizini təşkil edir. Məhdud məsuliyyətli şirkətlərin payı 21 faiz, səhmdar cəmiyyətlərin payı isə 4 faiz səviyyəsindədir.
Ən fəal sahələr arasında qida çatdırılması xidmətləri ilk sırada qərarlaşıb. Bu sektor elektron ticarət ekosistemində fəaliyyət göstərən şirkətlərin 20,3 faizini təşkil edir. Sonrakı yerlərdə geyim, ayaqqabı və aksesuar sektoru, elektronika məhsulları, ev əşyaları və mebel sahələri gəlir.
Satış həcminə görə isə geyim, ayaqqabı və aksesuar sektoru lider mövqedədir. Elektronika sektoru, hava nəqliyyatı xidmətləri və qida xidmətləri də bazarın ən böyük iştirakçıları arasında yer alır.
Mütəxəssislərin fikrincə, Türkiyənin elektron ticarət və rəqəmsal ixrac sahəsində həyata keçirdiyi siyasət ölkənin xarici ticarət imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, kiçik və orta sahibkarlıq subyektlərinin qlobal bazarlara çıxışını da asanlaşdırır. Bu isə rəqəmsal iqtisadiyyatın yaxın illərdə Türkiyə iqtisadiyyatının əsas inkişaf istiqamətlərindən birinə çevriləcəyini göstərir.
