BAKI,VOA Orxan Qədirzadə

Türkiyə Aerokosmik Sənayesi (TUSAŞ) şirkətinin baş direktoru Mehmet Demiroğlu şirkətin davam edən və gələcək aviasiya layihələri ilə bağlı yeni açıqlamalar verib.

Demiroğlu Böyük Britaniyada keçirilən Farnborough Beynəlxalq Aviasiya Sərgisi çərçivəsində təşkil olunan mətbuat konfransında HÜRKUŞ təlim təyyarəsi, HÜRJET döyüş təlim platforması, KAAN milli qırıcı təyyarəsi və T70 helikopter proqramının son vəziyyəti barədə məlumat verib.

İlk rəsmi HÜRKUŞ təhvili avqustda həyata keçiriləcək

TUSAŞ rəhbəri bildirib ki, HÜRKUŞ təlim təyyarəsinin Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrinə ilk rəsmi təhvilinin avqust ayının əvvəlində həyata keçirilməsi planlaşdırılır.

Onun sözlərinə görə, hazırda bir HÜRKUŞ artıq Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrinə təqdim edilib, lakin həmin platformadan əsasən təlim proqramının hazırlanması və təlimatçı pilotların hazırlanması məqsədilə istifadə olunur.

“Avqustun əvvəlində ilk rəsmi təhvil prosesini həyata keçirəcəyik”, - deyə Demiroğlu bildirib.

TUSAŞ rəhbəri ilkin mərhələdə neçə təyyarənin təhvil veriləcəyi və növbəti tədarüklərin qrafiki barədə əlavə məlumat açıqlamayıb.

ANKA III və SÜPER ŞİMŞƏK üçün yeni əməkdaşlıq imkanları

Mehmet Demiroğlu Türkiyənin mövcud döyüş təyyarələri ilə TUSAŞ tərəfindən hazırlanmış yeni nəsil pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) birgə istifadəsi imkanlarına da toxunub.

O, xüsusilə ANKA III pilotsuz döyüş təyyarəsi və SÜPER ŞİMŞƏK PUA platformasının “MUM-T” (insanlı və pilotsuz sistemlərin birgə fəaliyyəti) konsepsiyası çərçivəsində digər platformalarla inteqrasiyasının mümkünlüyünü qeyd edib.

Demiroğlu bildirib ki, TUSAŞ ötən il Britaniyanın BAE Systems şirkəti ilə bu sahə də daxil olmaqla müxtəlif istiqamətlər üzrə əməkdaşlıq anlaşması imzalayıb.

“Hazırda ANKA III-ün Typhoon və digər mövcud platformalarla istifadəsi konkret layihə deyil, lakin bu istiqamətdə imkanları araşdırırıq”, - deyə o bildirib.

HÜRJET sınaqları davam edir

TUSAŞ rəhbəri HÜRJET inkişaf proqramı ilə bağlı da yenilikləri açıqlayıb.

Onun sözlərinə görə, layihə üzrə iki uçuş prototipi artıq təxminən 500 uçuş saatına yaxın sınaq həyata keçirib.

“HÜRJET hazırda çox yaxşı irəliləyir. İki prototipimiz təxminən 500 uçuş saatına çatıb”, - deyə Demiroğlu qeyd edib.

O bildirib ki, əlavə dörd prototip hazırlanır və onların 2026-cı ilin sonuna qədər uçuşlara başlaması gözlənilir. Yeni prototiplər uçuş sınaqları, sertifikatlaşdırma və fərqli konfiqurasiyaların hazırlanması prosesində istifadə olunacaq.

TUSAŞ eyni zamanda HÜRJET-in yüngül hücum təyyarəsi və dəniz qüvvələri üçün nəzərdə tutulan variantları üzərində də işləyir.

Demiroğlu bildirib ki, hazırda HÜRJET-də General Electric şirkətinin F404 mühərrikindən istifadə edilir. Gələcəkdə daha yüksək gücə ehtiyac yaranarsa, eyni ailəyə daxil olan daha güclü mühərrik variantlarının nəzərdən keçirilə biləcəyini bildirib.

KAAN üçün 10 F110 mühərriki hazır vəziyyətdədir

Türkiyənin milli beşinci nəsil döyüş təyyarəsi layihəsi KAAN haqqında danışan TUSAŞ rəhbəri bildirib ki, prototiplər üçün artıq 10 ədəd General Electric F110 mühərriki şirkətin ehtiyatındadır.

“Prototiplər üçün inventarımızda artıq 10 F110 mühərriki var”, - deyə Demiroğlu bildirib.

Onun sözlərinə görə, əlavə 80 mühərrikin alınması üçün ixrac icazəsi prosesi də əsas mərhələdə tamamlanıb.

“9 iyul tarixinə qədər daha 80 mühərrik üçün ixrac lisenziyası aldıq. Qalan proseslər standart prosedurlardır”, - deyə TUSAŞ rəhbəri qeyd edib.

Demiroğlu bildirib ki, TUSAŞ General Electric ilə birlikdə mühərrik tədarüklərini KAAN istehsal planına uyğunlaşdıracaq.

Onun sözlərinə görə, kütləvi istehsala başlanmasına qədər təxminən iki-iki il yarım vaxt var və mühərrik təminatı istehsal qrafikinə maneə yaratmayacaq.

F110 mühərrikləri KAAN-ın ilkin prototipləri və ilk istehsal mərhələləri üçün nəzərdə tutulub. Türkiyə isə gələcək versiyalar üçün yerli mühərrik hazırlama işlərini davam etdirir.

T70 proqramında əlavə 39 helikopter razılaşması

Mehmet Demiroğlu T70 ümumi təyinatlı helikopter proqramı barədə də məlumat verib.

O bildirib ki, TUSAŞ və ABŞ-ın Sikorsky şirkəti 2026-cı ilin əvvəlində əlavə 39 helikopter istehsalını nəzərdə tutan razılaşma əldə edib.

“Bu il Sikorsky ilə daha 39 ədəd üçün razılaşdıq və bu proqram üzrə ixrac lisenziyasını aldıq. Bu istiqamətdə problem görmürük”, - deyə Demiroğlu bildirib.

T70 helikopterləri Türkiyədə həyata keçirilən Ümumi Təyinatlı Helikopter Proqramı çərçivəsində istehsal olunur və Sikorsky S-70i Black Hawk platforması əsasında hazırlanır.

Helikopterlər Türkiyə istehsalı olan avionika sistemləri və özünümüdafiə avadanlıqları ilə təchiz edilir.

Demiroğlu bildirib ki, ABŞ-ın CAATSA (Rəqiblərin Sanksiyalarla Mübarizə Aktı) sanksiyalarından yaranan problemləri aradan qaldırmaq üçün müqavilədə son istifadəçi ilə bağlı dəyişikliklər edilib.

O, dəyişdirilmiş razılaşmanın detalları və əlavə helikopterlərin təhvil qrafiki barədə məlumat verməyib.