BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi, Orxan Qədirzadə
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiya neftinin daşınması ilə əlaqəli tankerlərin ələ keçirilməsi qərarını verib və Rusiyaya qarşı “sarsıdıcı sanksiyalar” paketinin irəlilədilməsini təsdiqləyib. Mənbələrə görə, bu addımlar Ağ Evin rəhbərinin Rusiya Prezidenti Vladimir Putin ilə bağlı artan məyusluğu fonunda atılıb.
ABŞ administrasiyasında Putinin Ukraynadakı müharibənin dayandırılması yolunda əsas maneə kimi qəbul edildiyi bildirilir. Vaşinqton bu tədbirləri Moskvaya sülh yolu ilə həll üçün vaxtın azaldıldığına dair açıq siqnal kimi dəyərləndirir. Ağ Ev hesab edir ki, Rusiya tərəfi danışıqları qəsdən uzadır.
Mənbələrdən biri Trampın yanaşmasını “kökə və çomaq” taktikasına bənzədib və bildirib ki, “kökə faktiki olaraq artıq bitib”. Digər mənbə isə Moskvanın “iki addım irəli, bir addım geri” strategiyasının ABŞ prezidenti üçün getdikcə daha çox “yorucu” olduğunu vurğulayıb.
Qeyd olunur ki, Tramp əvvəllər Putin barədə müsbət fikirlər səsləndirib və münaqişənin uzanmasına görə məsuliyyəti Kiyevin üzərinə qoyub. Lakin hazırkı və keçmiş amerikalı rəsmilərin sözlərinə görə, Tramp administrasiyasının mövqeyi getdikcə Avropa müttəfiqlərinin yanaşmasına yaxınlaşır. Avropada uzun müddətdir ki, Moskvanın vaxt udmağa çalışdığı və real sülh niyyətində olmadığı qənaəti hakimdir.
ABŞ administrasiyasının keçmiş nümayəndələrindən biri bildirib ki, Rusiya danışıqlarda ilkin razılıq görüntüsü yaratsa da, konkret maddələrin müzakirəsində mövqeyini sərtləşdirir və ya prosesdən müvəqqəti geri çəkilir. Onun sözlərinə görə, bu fonda Ukrayna daha çevik mövqe nümayiş etdirir.
Avropalı rəsmilər də Trampın Putinin sülh niyyətlərinə inamla bağlı əvvəlki açıqlamalarından narahat olduqlarını gizlətməyiblər. Onlar xatırladıblar ki, liderlər arasında müsbət təmaslardan sonra tez-tez Ukraynanın mülki infrastrukturuna raket və pilotsuz uçuş aparatları ilə zərbələr endirilib.
Tankerlər və “kölgə donanması”
Yanvarın 9-da ABŞ Sahil Mühafizəsi Atlantik okeanında əvvəllər Minerva M adı ilə tanınan Olina tankerini ələ keçirib. Gəmi Rusiya neftinin daşınmasına görə sanksiya siyahısına salınıb və bu, son dövrdə ABŞ qüvvələrinin müdaxilə etdiyi beşinci tanker olub.
Bundan əvvəl Bella 1 (Rusiya “kölgə donanması” ilə əlaqələndirilir) və M Sophia tankerinin də saxlanıldığı bildirilib. Mövcud məlumata əsasən, ABŞ hazırda 16 tanker üzrə araşdırma aparır. Bəzi gəmilər, o cümlədən Veronica (sonradan Galileo adlandırılıb), saxlanmadan yayınmaq üçün adlarını dəyişərək Rusiya bayrağı altında qeydiyyata alınır.
“Sarsıdıcı sanksiyalar” paketi
Bununla paralel olaraq, Tramp respublikaçı senator Lindsey Graham tərəfindən hazırlanmış “sarsıdıcı sanksiyalar” qanun layihəsinə yaşıl işıq yandırıb. Sənəd Rusiyanın enerji resurslarını və xammalını alan ölkələrdən idxala 500% gömrük rüsumu tətbiqini nəzərdə tutur.
Analitiklər hesab edirlər ki, bu addımlar Vaşinqtonun Moskvaya qarşı siyasətində yeni, daha sərt mərhələnin başlanğıcı ola bilər və ABŞ–Rusiya münasibətlərində gərginliyi daha da artıracaq.
