BAKI,VOA Analitik Təhlil Mərkəzi, Orxan Qədirzadə
ABŞ-ın İranla qarşıdurmada tətbiq etdiyi "vaxt limitləri" və ultimatumlar hərbi hesablama ilə siyasi-psixoloji mesajların kəsişdiyi mürəkkəb bir təzyiq alətinə çevrilib.
İran, İsrail və ABŞ arasındakı müharibənin beşinci həftəsində Vaşinqtonun "vaxt" siyasəti münaqişənin idarə olunmasında mərkəzi element kimi çıxış edir. Donald Tramp administrasiyası tərəfindən müəyyən edilən qısa müddətli ultimatumlar həm hərbi əməliyyatlara zəmin hazırlayır, həm də Tehran üzərindəki psixoloji təzyiqi maksimum həddə çatdırır.
Strateji "müddət" xronologiyası: Təzyiqin mərhələləri
21 mart - Tramp Hörmüz boğazının açılması üçün İrana ilk dəfə 48 saat vaxt verdi və enerji infrastrukturunu məhv edəcəyi ilə hədələdi.
23 mart - Zərbələrin 5 gün təxirə salındığı elan edildi. Bu, Vaşinqtonun hərbi variantla diplomatik manevr arasında balans yaratmaq cəhdi kimi qiymətləndirildi.
26 mart - Müddət daha 10 gün uzadıldı. Tehran bu müddətdə hər hansı danışıqlar apardığını təkzib etsə də, Vaşinqton bu vaxtdan daxili auditoriyanı prosesə hazırlamaq üçün istifadə etdi.
30 mart - 5 aprel - Təhdidlərin miqyası genişləndi. Neft quyuları, körpülər və rabitə qovşaqları hədəf siyahısına daxil edildi. Tramp İranın infrastrukturunun "onilliklər boyu bərpa olunmayacaq" dərəcədə dağıdılacağını bəyan etdi.
Analitiklərin fikrincə, bu "vaxt oyunları" ABŞ-a bir neçə istiqamətdə üstünlük qazandırır: birincisi, İran rəhbərliyini daimi qeyri-müəyyənlikdə saxlayaraq səhv addım atmağa sövq edir; ikincisi, beynəlxalq birliyi və bazarları mümkün böyük toqquşmaya öyrəşdirir. Hazırda Xark adasına və strateji körpülərə endirilən zərbələr göstərir ki, bu müddətlər təkcə psixoloji xarakter daşımır, həm də real hərbi eskalasiyanın anonsudur.
