BAKI,VOA Analitik Təhlil Mərkəzi
ABŞ prezidenti Donald Trampın Avropa ilə tarixi tərəfdaşlığı yenidən nəzərdən keçirməsi Vaşinqtonun qlobal nüfuzu və təhlükəsizlik strategiyası ilə bağlı ciddi müzakirələrə səbəb olub.
Son dövrlərdə ABŞ ilə Almaniya arasında yaranan gərginlik transatlantik münasibətlərdə dərin çatların meydana çıxdığını göstərir. Almaniya kansleri Fridrix Mertsin ABŞ-ın İran siyasətini tənqid etməsindən sonra Donald Tramp sərt cavab verərək əlavə gömrük rüsumları tətbiq edib və Almaniyadan 5 min ABŞ hərbçisinin çıxarılması planını gündəmə gətirib.
Hazırda Almaniyada 36 mindən çox ABŞ hərbçisi yerləşir və müşahidəçilər hesab edirlər ki, Trampın bu addımı təkcə Berlinə deyil, bütövlükdə Avropaya verilmiş siyasi mesajdır. ABŞ prezidenti oxşar qərarların İspaniya və İtaliya üçün də mümkün olduğunu bildirib.
Ekspertlər bildirir ki, Donald Tramp hakimiyyətə qayıtdıqdan sonra “Öncə Amerika” siyasətini daha sərt formada həyata keçirməyə başlayıb. O, Avropa ölkələrini təhlükəsizlik baxımından ABŞ-dan asılı olmaqda və kifayət qədər maliyyə məsuliyyəti daşımamaqda ittiham edir. Tramp NATO qarşısındakı öhdəliklərin yenidən qiymətləndirilə biləcəyini dəfələrlə vurğulayıb.
Bununla yanaşı, ABŞ daxilində Trampın siyasətinə qarşı ciddi müqavimətin olduğu da bildirilir. Respublikaçı və demokrat siyasətçilər Avropadakı ABŞ hərbi mövcudluğunu Vaşinqtonun qlobal təsir imkanlarının əsas dayaqlarından biri hesab edirlər. ABŞ Konqresində bir sıra senatorlar xəbərdarlıq ediblər ki, Avropadakı hərbi qüvvələrin azaldılması Rusiyaya yanlış mesaj verə və NATO-nun çəkindirici gücünü zəiflədə bilər.
Analitiklər hesab edir ki, ABŞ-ın Avropadakı bazaları yalnız müttəfiqlərin müdafiəsi üçün deyil, həm də Vaşinqtonun Yaxın Şərq və digər bölgələrdəki hərbi əməliyyatlarının logistik mərkəzi kimi mühüm rol oynayır. Ekspertlər bildirirlər ki, Avropadan geri çəkilmək ABŞ-ın qlobal manevr imkanlarını zəiflədə bilər.
Analitiklər bildirir ki, Avropa ABŞ üçün yalnız təhlükəsizlik tərəfdaşı deyil, həm də ən böyük iqtisadi və investisiya tərəfdaşlarından biridir. Vaşinqtonun Avropadan uzaqlaşması ticarət, texnologiya və diplomatik təsir baxımından böyük itkilərə səbəb ola bilər.
Ekspertlərə görə, Tramp administrasiyası qısamüddətli perspektivdə hərbi və maliyyə xərclərini azaltmağa çalışsa da, uzunmüddətli dövrdə ABŞ müttəfiqlərinin etimadını, beynəlxalq nüfuzunu və geosiyasi təsir imkanlarını itirmək riski ilə üzləşə bilər.
Hazırda ABŞ ilə Avropa arasında tam qopmadan danışmaq tez olsa da, tərəflər arasındakı münasibətlər İkinci Dünya müharibəsindən sonra formalaşmış təhlükəsizlik sisteminin ən ciddi sınaqlarından birini yaşayır.
