BAKI,VOA Analitik Təhlil Mərkəzi
Müasir dövrdə futbolun sadəcə idman növü deyil, həm də qlobal iqtisadi sistemin mühüm elementlərindən birinə çevrilməsi ilə bağlı müzakirələr yenidən aktuallaşıb. Bir sıra siyasi və sosial tədqiqatçılar hesab edirlər ki, peşəkar idman sənayesi xüsusilə futbol vasitəsilə milyonlarla insanın diqqətini gündəlik sosial, iqtisadi və siyasi problemlərdən yayındıraraq onları emosional istehlakçıya çevirir.
Mütəxəssislərin fikrincə, işsizlik, gələcək narahatlığı, iqtisadi qeyri-sabitlik və sosial bərabərsizlik kimi problemlərlə üzləşən insanlar çox vaxt diqqətlərini futbol müzakirələrinə, məşhur oyunçuların transferlərinə və idman nəticələrinə yönəldirlər. Bu vəziyyət isə cəmiyyətlərdə daha fundamental məsələlərin ikinci plana keçməsinə səbəb olur.
Araşdırmaçılar bildirirlər ki, futbol uzun müddət əyləncə vasitəsi kimi qəbul edilsə də, zamanla milyardlarla dollarlıq sənayeyə çevrilib. Bu gün dünyanın ən böyük futbol klubları iri şirkətlər kimi fəaliyyət göstərir, oyunçular isə qlobal brendlərə çevrilərək böyük iqtisadi təsir imkanları qazanırlar.
Mövzu ilə bağlı aparılan təhlillərdə vurğulanır ki, futbolun kommersiyalaşması idmanın mahiyyətində də ciddi dəyişikliklər yaradıb. Əvvəllər əyləncə və yarış ruhunu ön plana çıxaran futbol indi iqtisadi gəlir, sponsorluq müqavilələri və qlobal bazar maraqları ilə daha sıx bağlı şəkildə inkişaf edir.
Bir çox ekspert hesab edir ki, kütləvi informasiya vasitələri və sosial media platformaları vasitəsilə futbol ulduzlarının həyatı milyonlarla insan üçün gündəlik müzakirə mövzusuna çevrilir. Nəticədə ictimai diqqət iqtisadi böhranlar, sosial ədalət, təhsil, səhiyyə və digər vacib məsələlərdən uzaqlaşaraq məşhurların şəxsi həyatına və idman hadisələrinə yönəlir.
Analitiklər bu vəziyyətin xüsusilə gənclər arasında daha aydın müşahidə olunduğunu bildirirlər. Onların fikrincə, sosial şəbəkələrin inkişafı ilə futbolçular və digər məşhurlar həyat tərzinə təsir edən nümunələrə çevrilib, milyonlarla insan onların geyim tərzini, davranışlarını və həyat modelini təqlid edir.
Mövzu ilə bağlı aparılan araşdırmalarda tarixi nümunələrə də diqqət çəkilir. Ekspertlər qeyd edirlər ki, müxtəlif ölkələrdə mühüm siyasi və sosial proseslərin yaşandığı dövrlərdə belə futbol qarşılaşmaları və klublararası rəqabətlər ictimai müzakirələrin əsas mövzusuna çevrilərək cəmiyyətin diqqətini başqa istiqamətə yönəldə bilib.
Siyasi şərhçilər bildirirlər ki, ictimai fəallığın zəifləməsi və siyasi iştirakçılığın azalması fonunda əyləncə sənayesinin, xüsusilə futbolun təsiri daha da artır. Onların fikrincə, bu proses bəzi hallarda vətəndaşların ictimai qərarların qəbulunda iştirak imkanlarını və marağını zəiflədə bilir.
Digər tərəfdən, bir sıra mütəxəssislər bu yanaşmanın mübahisəli olduğunu vurğulayırlar. Onlar hesab edirlər ki, futbol milyonlarla insanı bir araya gətirən, sosial inteqrasiyanı gücləndirən və müxtəlif ölkələr arasında mədəni əlaqələri inkişaf etdirən mühüm vasitədir. Bu baxımdan futbolun yalnız diqqəti yayındıran amil kimi təqdim olunması düzgün yanaşma hesab edilmir.
Bununla yanaşı, ekspertlər idmanın iqtisadi və siyasi proseslərlə əlaqəsinin gələcəkdə də geniş müzakirə mövzusu olaraq qalacağını bildirirlər. Onların fikrincə, futbol artıq sadəcə oyun deyil, qlobal iqtisadiyyat, media, siyasət və ictimai şüur arasında qarşılıqlı əlaqələrin formalaşdığı ən təsirli platformalardan birinə çevrilib.
