BAKI,VOA
Sultan I Muradın hakimiyyəti dövründə xanədan daxilində görünməmiş bir hadisə baş verdi. Sultanın üç oğlu var idi və onların hər biri strateji sancaqları idarə edirdi: Şahzadə Bəyazid Kütahyada, Yaqub Çələbi Karesidə (Balıkəsir), kiçik oğlu Savcı bəy isə Bursa sancağında hökmdarlıq edirdi. Savcı bəyin ətrafında çox sayda tərəfdarın toplanması Sultan Muradın diqqətindən qaçmır. O, böyük oğlu Bəyazidə məktub yazaraq qardaşları barədə məlumat istəyir. Bəyazid cavabında Yaqubun sakit təbiətli olduğunu, lakin Savcının ətrafdakıların təsiri ilə yanlış addımlar ata biləcəyini vurğulayır.
Bizans və Osmanlı şahzadələrinin gizli ittifaqı
Osmanlıda baş verən bu daxili gərginlik eyni vaxtda Bizans imperiyasında da yaşanırdı. Bizans imperatoru V İoannesin oğlu Andronikos atasının ona qarşı haqsızlıq etdiyini düşünür və qardaşı Manuelin yüksəlişini qəbul edə bilmirdi. İmperator olmaq arzusu ilə alışıb-yanan Andronikos özü ilə eyni taleyi paylaşan gənc Osmanlı şahzadəsi Savcı bəyə birgə üsyan təklifi göndərir.
Savcı bəy dövləti idarə etmək həvəsi və ətrafındakıların təşviqi ilə bu təklifi qəbul edir. Sultan Muradın Anadoluda səfərdə olmasından istifadə edən şahzadələr 1385-ci ildə hərəkətə keçirlər. Tarixi mənbələr Savcı bəyin öz adına xütbə oxutdurub pul kəsdirdiyini — yəni müstəqilliyini elan etdiyini bildirir.
Kete düzündən Dimetoka qalasına: Üsyanın sonu
Üsyançılar elə düşünürdülər ki, ataları Anadoludan qayıdana qədər iqtidarı tam ələ keçirəcəklər. Lakin Sultan Murad vəziyyətdən çoxdan xəbərdar idi. O, dərhal Anadolu səfərini ləğv edərək geri döndü. Ordular qarşı-qarşıya gəldikdə (Osmanlı mənbələrinə görə Bursanın Kete düzündə, Bizans mənbələrinə görə isə Ədirnə yaxınlığında), Savcı bəyin əsgərlərinin çoxu sultanın heybəti qarşısında tərəf dəyişdilər.
Məğlub olan Savcı bəy və Andronikos qaçaraq Dimetoka qalasına sığındılar. Sultanın mühasirəsi və aclıq qala camaatını təslim olmağa məcbur etdi. Hər iki şahzadə ələ keçirildi.
Ağır cəza və qanlı dönüş nöqtəsi
Sultan Murad öz vassalından — imperator V İoannesdən tələb etdi ki, üsyankar oğlu Andronikosun gözlərini çıxarsın. İmperator qorxusundan oğlunun və nəvəsinin gözlərinə mil çəkdirdi.
Şahzadə Savcı bəyə gəldikdə isə, Sultan Murad əvvəlcə onu bağışlamaq və ya sadəcə danlamaq niyyətində idi. Lakin Savcı bəyin dindirilmə zamanı atasına qarşı nümayiş etdirdiyi xoşagəlməz davranışlar və peşman olmaması sultanı qəzəbləndirdi. Sultan Murad əvvəlcə oğlunun gözlərinə mil çəkdirdi, ardınca isə onu boğduraraq edam etdirdi.
Savcı bəy üsyanının tarixi nəticələri
Osman və Orxan bəylərin dövründə şahzadə üsyanı kimi hallara rast gəlinmirdi. Savcı bəy Osmanlı tarixində atasına qarşı çıxan ilk şahzadə kimi qaldı. Bu hadisə Osmanlı xanədanında taxt mübarizəsinin ən qanlı səhifələrinin başlanğıcı oldu.
Qardaşının bu acı aqibətindən və dövlətin parçalanma təhlükəsindən dərs alan Yıldırım Bəyazid, 1389-cu ildə Kosovo döyüşündə atasının ölümündən dərhal sonra taxta çıxdı və ilk iş olaraq digər qardaşı Yaqub Çələbini edam etdirdi. Bu, dövlətin birliyini qorumaq üçün gələcəkdə qanuniləşəcək "qardaş qətli" siyasətinin ilk addımı idi.
