Bakı,VOA
Böyük Britaniyanın aparıcı qəzetlərindən biri olan The Guardian, Çinin "nadir hallarda varlığını etiraf etdiyi" dəniz milislərini araşdırıb.
Qəzet Pekinin Cənubi Çin dənizindəki hadisələrə müdaxilə etmək üçün istifadə etdiyi dəniz milislərini “Çin donanmasının qara birliyi” kimi xarakterizə edib.
1 - Dəniz milisləri nədir?
Xəbərdə milislərin iki əsas qrupdan ibarət olduğu yazılıb. Birinci qrup xarici gəmilərin qarşısını almaq üçün qurulmuş, lakin balıqçı qayıqlarına bənzəyən 100 qayıqdan ibarətdir.
Spratly Support Balıqçılıq Gəmiləri (SBFV) adlanan digər qrup, Çinin Hainan və Quangdong əyalətlərindəki limanlarda fəaliyyət göstərən və lazım gəldikdə əməliyyatlara daxil edilən daha böyük bir donanmadan ibarətdir.
Bu qrupa birinci ilə müqayisədə hərbi səviyyəli təchizatlı güclü qayıqlar daxildir.
Xəbərdə iddia edilib ki, hər iki donanmanın ekipajları mülki balıqçılar və dənizçilər ilə yanaşı, Pekinin xüsusi təlim proqramı ilə təyin etdiyi keçmiş ordu personalından ibarətdir.
2 - Necə maliyyələşdirilir?
2012-ci ildə Çin prezidenti Si Cinpin vəzifəyə gələndən sonra dəniz milisləri daha peşəkar və təchiz olunub.
ABŞ-da yerləşən Asiya Dəniz Şəffaflığı Təşəbbüsü (AMTI) analitik mərkəzinin paylaşdığı məlumata görə, milislər müxtəlif dövlət subsidiyaları hesabına maliyyələşir. Bəzi işçilər dövlət şirkətlərindən tam ştatlı maaş alırlar.
Həmçinin iddia edilir ki, SBFV ekipajlarına milis missiyalarında iştirak üçün yanacaq xərclərində endirimlər edilib.
AMTI-nin 2021-ci ildə dərc etdiyi hesabatda, "milislərin Çin hökuməti tərəfindən təşkil edildiyi, maliyyələşdirildiyi və idarə edildiyi bildirilir.
Xəbərdə Pekinin Cənubi Çin dənizindəki əməliyyatlarda milislərdən istifadə etdiyini nadir hallarda etiraf etdiyi vurğulanıb.
3 - Milislər necə fəaliyyət göstərir?
Milislər Sarı dəniz, eləcə də İndoneziya, Vyetnam və Malayziyanın müstəsna iqtisadi zonaları da daxil olmaqla geniş ərazidə əməliyyatlarda istifadə olunur.
Bununla belə, Pekin son zamanlar, xüsusilə Filippinlə gərginliyin artdığı Cənubi Çin dənizindəki missiyalara milislər göndərir.
Su topları ilə təchiz edilən bu qayıqlar əməliyyatlar zamanı ərazidən çıxarılması lazım olan gəmilərə təzyiqli su ilə müdaxilə edə bilir.
Bundan əlavə, milislər mübahisəli ərazilərdəki qayaları və adaları mühasirəyə alır, eləcə də bölgədəki arzuolunmaz gəmiləri uzaqlaşdırırlar.
Filippinli etirazçılar may ayında mübahisəli Scarborough Shoal'a yola düşərkən, Pekin müdaxilə etmək üçün donanması və sahil mühafizəsi ilə yanaşı, dəniz milislərini də göndərmişdi.
ABŞ administrasiyası Pekinin əməliyyatlarda dəniz milislərindən istifadə etməsini tənqid edib və onların beynəlxalq qanunları pozduğunu bəyan edib.
