BAKI,VOA Analitik Təhlil Mərkəzi
Türkiyə Petrolları Anonim Ortaqlığı (TPAO) İraqdakı Kərkük neft yataqlarının inkişafı layihəsində mühüm tərəfdaşlardan birinə çevrilib. Şirkət BP və ConocoPhillips ilə birlikdə yaradılan konsorsiumda 15 faiz pay əldə edib.
Razılaşma çərçivəsində TPAO, BP və ConocoPhillips Kərkükdəki Baba və Avanah strukturları, eləcə də Bai Hassan, Jambur və Khabbaz yataqlarında hasilatın artırılması istiqamətində birgə fəaliyyət göstərəcək.
Hazırda TPAO-nun ortaq olduğu yataqlarda gündəlik təxminən 300 min barel neft hasil olunur. Bu həcmin 133 min bareli Bai Hassan, 107 min bareli Baba və Avanah strukturlarının, 38 min bareli Jambur, 25 min bareli isə Khabbaz yataqlarının payına düşür.
Layihənin ilk mərhələdə 3 milyard bareldən çox neft ekvivalentində karbohidrogen ehtiyatını əhatə etdiyi bildirilir. BP isə müqavilə sahəsinin ümumi potensialının 20 milyard barel neft ekvivalentinə çata biləcəyini proqnozlaşdırır.
Türkiyənin enerji strategiyasında yeni mərhələ
Ekspertlər hesab edirlər ki, TPAO-nun Kərkük layihəsinə qoşulması Türkiyənin enerji təhlükəsizliyi strategiyasında mühüm addımdır. Bu əməkdaşlıq Ankara ilə Bağdad arasındakı enerji münasibətlərinin yalnız neft nəqli ilə məhdudlaşmadığını, birgə hasilat və investisiya mərhələsinə keçdiyini göstərir.
Layihə TPAO-nun gündəlik 1 milyon barel neft və qaz hasilatı hədəfinə çatmaq istiqamətində atılan əsas addımlardan biri kimi qiymətləndirilir.
Vaşinqton Ərəb Körfəzi Ölkələri İnstitutunun qonaq müəllimi Keyt Dorian bildirib ki, TPAO-nun layihəyə daxil olması strateji əhəmiyyət daşıyır. Onun sözlərinə görə, Kərkük yataqlarında hasilatın artırılması üçün əlavə investisiyalar tələb olunur və Türkiyə şirkətinin bu prosesdə iştirakı gələcək regional layihələr üçün də imkan yarada bilər.
“Türkiyə yalnız enerji idxal edən ölkə olmayacaq”
London Enerji Klubunun İdarə Heyətinin sədri Mehmet Öğütçü qeyd edib ki, enerji təhlükəsizliyi yalnız neft almaqla deyil, hasilat prosesində iştirak etməklə təmin olunur.
Onun sözlərinə görə, İraq təxminən 145 milyard barel təsdiqlənmiş neft ehtiyatı ilə dünyanın ən böyük enerji resurslarına malik ölkələrindən biridir. TPAO-nun BP və ConocoPhillips kimi qlobal şirkətlərlə eyni layihədə yer alması Türkiyənin beynəlxalq enerji bazarındakı mövqeyini gücləndirəcək.
Enerji üzrə ekspertlər bildirirlər ki, bu əməkdaşlıq Türkiyənin yalnız neft idxal edən deyil, xaricdə ehtiyat və hasilat hüquqlarına sahib olan ölkəyə çevrilməsi strategiyasına xidmət edir.
Kərkük-Ceyhan xətti yenidən gündəmdə
Ekspertlər Türkiyənin regional enerji mərkəzinə çevrilməsi üçün yeni nəqliyyat imkanlarının yaradılmasının vacibliyini vurğulayırlar.
Enerji mütəxəssisi Zeynəb Əlif Yıldızel bildirib ki, Basra bölgəsindəki neft və qaz ehtiyatlarını Ceyhan limanına birləşdirəcək yeni enerji dəhlizinin yaradılması region üçün mühüm əhəmiyyət daşıya bilər.
Onun sözlərinə görə, belə bir xətt vasitəsilə İraqın enerji resursları ilə yanaşı, Azərbaycan, Qazaxıstan və Türkmənistanın ehtiyatlarının da dünya bazarlarına çıxarılması mümkün ola bilər.
TPAO üçün milyard dollarlıq investisiya planı
Enerji eksperti Əli Arif Aktürk bildirib ki, layihənin tam həyata keçirilməsi üçün uzunmüddətli dövrdə təxminən 25 milyard dollarlıq investisiya tələb oluna bilər.
Onun sözlərinə görə, TPAO-nun layihə üzrə təxminən 3,8 milyard dollar həcmində sərmayə yatırması gözlənilir. Hasilatın artırılması ilə yanaşı, şirkət neft satışından gəlir əldə edərək Türkiyənin enerji idxalı xərclərinin balanslaşdırılmasına töhfə verə bilər.
