BAKI, AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi – Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) və bir sıra Qərb dövlətləri İsrail hökumətinin işğal olunmuş Şərqi Qüdsdə və İordan çayının qərb sahilində məskunlaşmaları genişləndirməyi nəzərdə tutan “E1” layihəsini təsdiqləməsini kəskin şəkildə pisləyib.
BMT baş katibinin sözçüsü Stefan Düjarrik qərarı beynəlxalq hüquqa zidd və BMT qətnamələrinə qarşı olduğunu bildirərək qəti şəkildə qınayıb. O qeyd edib ki, məskunlaşma fəaliyyəti “iki dövlətli həll” imkanlarını ciddi şəkildə sarsıdır:
“İsrail hökumətini bütün məskunlaşma fəaliyyətlərini dayandırmağa və beynəlxalq hüquqa tam riayət etməyə çağırırıq” – deyə Düjarrik vurğulayıb.
Planın detalları
İsrail hökumətinin təsdiqlədiyi “E1” planı təxminən 3400 yeni məskunlaşma vahidinin inşasını nəzərdə tutur. Layihəyə əsasən, Maale Adumim məskunlaşması genişləndiriləcək və Qüdsə birləşdiriləcək. Bununla da İordan çayının qərb sahilinin şimalı ilə cənubu bir-birindən ayrılacaq. Beynəlxalq ictimaiyyət hesab edir ki, bu addım gələcəkdə coğrafi baxımdan bütöv bir Fələstin dövlətinin yaradılmasını mümkünsüz edəcək.
Qərbdən sərt reaksiyalar
İtaliya xarici işlər naziri Antonio Tayani qərarı “qəbuledilməz və beynəlxalq hüquqa zidd” adlandıraraq, iki dövlətli həllin pozulacağı barədə xəbərdarlıq edib.
Böyük Britaniya xarici işlər naziri Devid Lami planı “Fələstini iki yerə böləcək addım” kimi qiymətləndirib və İsrail hökumətini qərardan imtina etməyə çağırıb.
Almaniya Xarici İşlər Nazirliyi “E1” planını “beynəlxalq hüququn açıq-aşkar pozulması” kimi dəyərləndirib.
Niderlandın XİN rəhbəri Kaspar Fildkamp planın “işğal olunmuş əraziləri iki hissəyə böləcəyini və Fələstin dövlətinin yaranmasını mümkünsüz edəcəyini” bildirib.
İsrailli hüquq müdafiə təşkilatı “Sülh indi” isə “E1” planını “iki dövlətli həllə ölümcül zərbə” adlandırıb.
Müşahidəçilər hesab edir ki, İsrailin bu addımı Böyük Britaniya, Fransa və Avstraliyanın BMT Baş Assambleyasının sentyabr sessiyasında Fələstini dövlət kimi tanıyacaqlarını açıqlamasına cavab ola bilər.
Planı irəli sürən maliyyə naziri, ifrat sağçı siyasətçi Betsalel Smotriç bildirib ki, : “Fələstin dövlətinin ləğvi şüarlarla deyil, əməllərlə həyata keçirilir.” O, baş nazir Benyamin Netanyahunu işğal olunmuş bütün ərazilərdə İsrail suverenliyini tam tətbiq etməyə çağırıb.
Beynəlxalq hüquqa görə, İsrailin məskunlaşma fəaliyyəti – istər hökumət tərəfindən təsdiqlənmiş, istərsə də qeyri-qanuni hesab edilən məskunlaşmalar – tamamilə qanunsuzdur. Hazırda İordan çayının qərb sahilində təxminən 3 milyon fələstinli və 500 min israilli məskunlaşan yaşayır.
