BAKI,VOA,Yusif Şərifzadə

İranın Hörmüz boğazının yenidən açılması müqabilində təzminat tələb etməsi bölgə ölkələrində ciddi narahatlıq doğurur. Qətər Universitetinin beynəlxalq münasibətlər üzrə dosenti Abdullah Bəndər əl-Uteybi Tehranın bu mövqeyinin boğazda sərbəst gəmiçiliklə bağlı etimadı zəiflədə biləcəyini bildirib.

VOA xəbər verir ki, Abdullah Bəndər əl-Uteybi açıqlamasında İranın Omanla Hörmüz boğazında gəmiçiliklə bağlı apardığı danışıqları ABŞ ilə müharibə şəraitində aparılan daha geniş danışıqların bir hissəsi kimi qiymətləndirdiyini deyib.

Əl-Uteybinin sözlərinə görə, Tehran ABŞ-nin daha əvvəl əldə edilmiş anlaşmanı pozduğunu iddia edir və buna görə təzminat almaq istəyir. O bildirib ki, İran üçün Omanla Hörmüz boğazı üzrə danışıqlar və ABŞ ilə aparılan müzakirələr bir-biri ilə sıx bağlıdır.

Mütəxəssis Hörmüz boğazının açılması müqabilində İrana dondurulmuş maliyyə vəsaitlərinin bir hissəsinin verilməsi ehtimalının bölgə ölkələri üçün ciddi suallar yaratdığını bildirib.

Onun fikrincə, sərbəst gəmiçilik prinsipinin maliyyə və ya siyasi güzəştlər müqabilində təmin olunması Hörmüz boğazını İranın ABŞ və bölgə ölkələrinə qarşı istifadə etdiyi təzyiq vasitəsinə çevirə bilər.

Əl-Uteybi xəbərdarlıq edib ki, əgər İran bu dəfə Hörmüz boğazının açılması üçün maliyyə tələb edərsə, gələcəkdə boğaz yenidən bağlandıqdan sonra oxşar tələblər irəli sürülə bilər. Onun fikrincə, belə vəziyyət sonu görünməyən danışıqlar prosesinin yaranmasına səbəb ola və tərəflər arasında etimadı zəiflədə bilər.

Mütəxəssis problemin həlli üçün İran və Oman arasında davam edən danışıqlarla yanaşı, ABŞ və İran arasında birbaşa müzakirələrin də bərpa edilməsinin vacibliyini vurğulayıb.

Əl-Uteybinin fikrincə, tərəflər dondurulmuş İran vəsaitləri və Hörmüz boğazının açılması məsələlərində qarşılıqlı güzəştə əsaslanan həll yolu tapmalıdırlar. O hesab edir ki, yalnız belə bir razılaşma mövcud böhranın aradan qaldırılmasına və danışıqların irəliləməsinə imkan verə bilər.