Bakı,AzerVoice
İslamdan əvvəlki Ərəbistan yarımadasında Ərəblər daha çox köçəri həyat tərzi keçirirdilər. Onlar heyvandarlıqla dolanır, bəzi tayfalar isə vahələrdə əkinçiliklə məşğul olurdu. Bununla yanaşı, karvan soyğunçuluğu iqtisadiyyatda mühüm rol oynayırdı. Ərəblərin ictimai quruluşu tayfa sisteminə sütkən idi. Bu dövrdə torpaq üzərində xüsusi mülkiyyət yox idi, otlaqlar, bulaqlar tayfa üzvlərinin ortaq istifadəsində idi.
Məkkənin İqtisadi Və Ticarət Rolu
Məkkə coğrafi mövqeyi sayəsində Ərəbistan yarımadasının mühüm ticarət mərkəzinə çevrildi. Qəbilələrarası sülh məhz ticarətin inkiaşına təkan vermək üçün elan olunurdu. Bu təşkilatlanma, tayfa çərçivəsində iyerarxik idarəetmə sistemini formalaşdırırdı. Məkkədə şəhər şuraları və on başçıdan ibarət iş birliyi idarəni əlavə edirdi.
İslamdan Əvvəlki Ərəbistanın Dini İnancları
Cahiliyyə dövründə Ərəbistan yarımadasında mütəlif dinlər mövcud idi. Ərəblərin çoxu bütpərəstliyə inanır, hər tayfanın öz mükəddəs bütləri olurdu. Bütlər qadın, quş, şir kimi rəqəmlərə bənzədilirdi. Məkkənin Kəbəsində 360 büt saxlanılırdı və bu məkan bütün tayfalar üçün mükəddəs sayılırdı.
Digər inanclar bunlar idi:
-
Həniflik: Bütpərəstliyə qarşı olan, Hz. İbrahimin dininə inanan bir qrup.
-
Sabilər: Ulduzlara ibadət edənlər, onlardan bəziləri Dəməşq və Yuxarı İraq tərəfdə məskunlaşmışdır.
-
Məcusilik: İranda və Bəhreyndə oda sitayş edən qruplar.
-
Xristianlıq: İmperiya təsirində Ərəbistana gələn, lakin geniflənməyən bir inanc.
-
Yəhudilik: Yəməndə, Xeybərdə, Yəsribdə yəhudilər yaşayırdı və siyasi işlərə təsir edirdi.
Ərəbistanın Məşhur Bütləri
-
Manat: Məkkə-Mədinə arasında səcdə edilən büt.
-
Lat: Taif sakinlərinin mükəddəs saydığı büt.
-
Uzza: Qatafan tayfasının bütü.
-
Hubəl: Qureyş tayfasının ən böyük bütü.
Bunlardan başqa İsaf, Nailə, Vedd, Suva, Yəqus, Yəuk kimi bütlər də mövcud idi. Məkkənin fəthi ilə bu bütlər tamamilə yox edildi və İslam dini yayıldı.
Nəticə
İslamdan əvvəlki Ərəbistan çox tayfalı və dini cəhətdən mütəlif inancların bölgəsidir. Lakin çoxsaylı bütpərəst tayfalar, ticarət və sosial dəyişikliklər bir idarəetmə qurumunun zəruriliyini göstərirdi. İslam dini məhz bu təşkilatsız cəmiyyətdə düzən yaratmaq üçün meydana çıxmışdır.
