BAKI,VOA
Qara dəliklər kainatımızın quruluşu haqqında ən maraqlı və müəmmalı obyektlərdir. Bu gün dünya alimləri tərəfindən fəal şəkildə öyrənilməsinə baxmayaraq, bəzi nüfuzlu ekspertlər hələ də qara dəliklərin varlığını elmi bir fərziyyə hesab edirlər. Bununla belə, müasir astronomiya bu "görünməz nəhənglər" haqqında heyrətamiz məlumatlara malikdir.
İşığı belə udan cazibə qüvvəsi
Qara dəliklərin ən məşhur xüsusiyyəti onların inanılmaz cazibə qüvvəsidir. Bu qüvvə o qədər güclüdür ki, hətta işığın belə oradan qaçması mümkün deyil. Məhz işığı udduqları üçün qara dəlikləri adi gözlə və ya teleskopla birbaşa görmək imkansızdır.
Qara dəliklər haqqında 14 mühüm fakt
Qalaktik mərkəz: Süd Yolu qalaktikasındakı bütün ulduzlar, əslində, onun mərkəzində yerləşən superkütləvi qara dəliyin ətrafında fırlanır.
Tarixi fotoşəkil: 2019-cu ilin yazında amerikalı alimlər ilk dəfə olaraq Yerdən 54 milyon işıq ili uzaqlıqdakı bir qara dəliyin "fotoşəkilini" (hadisə üfüqünün kölgəsini) nümayiş etdirdilər.
Sıxlıq möcüzəsi: Əgər Yer kürəsi bir qara dəliyə çevriləcək qədər sıxılsaydı, onun ölçüsü cəmi bir stolüstü tennis topu qədər olardı.
Zamanın yavaşlaması: Hadisə üfüqünə (qara dəliyin sərhədinə) yaxınlaşdıqca zaman tədricən yavaşlayır.
Məkanın təhrifi: Qara dəliyin hədsiz böyük kütləsi ətrafdakı məkan-zaman strukturunu fiziki olaraq təhrif edir.
Ulduzların ölümü: Hər ulduz qara dəliyə çevrilmir. Bunun üçün ulduzun kütləsi ömrünün sonunda Günəşin kütləsindən ən azı 10 dəfə çox olmalıdır.
Buxarlanma: Astronomlar Stiven Hokinqin nəzəriyyəsinə əsaslanaraq, qara dəliklərin zamanla buxarlandığını iddia edirlər.
Sürətli fırlanma: Yerdən 35 000 işıq ili uzaqlıqdakı qara dəliklərdən biri öz oxu ətrafında saniyədə 1000 dövrə sürətlə fırlanır.
Kosmik səslər: Qara dəliklər xüsusi cihazlarla qeydə alınan müəyyən səslər çıxarır ki, bu da rəsmi səs yazıları ilə təsdiqlənib.
Ən böyük nəhəng: Məlum olan ən böyük qara dəliyi "NGG 1277" qalaktikasının mərkəzində yerləşir.
Məsafə: Bizə ən yaxın qara dəliyin planetimizdən təxminən 20 000 işıq ili uzaqlıqda olduğu təxmin edilir.
Ən uzaq nəhəng: Məlum olan böyük qara dəliklərdən biri bizdən 228 işıq ili məsafəsindədir.
Görünməzlik: İşığı tamamilə udması onları kosmosun ən gizli obyektinə çevirir.
Alimlər hələ də kvant parçalanması prosesi bitdikdən sonra qara dəliyin yerində nə qalacağı sualına cavab tapa bilmirlər.
