BAKI,VOA, Orxan Qədirzadə
Avropa İttifaqı sığınacaq müraciətləri rədd edilən və ya üzv ölkələrdə cinayət törədən Əfqanıstan vətəndaşlarının geri qaytarılması prosesini sürətləndirmək məqsədilə Taliban nümayəndə heyəti ilə Brüsseldə qapalı formatda görüş keçirir.
Məlumata görə, Taliban nümayəndələri Avropa İttifaqı əməkdaşları ilə deportasiya prosedurlarını müzakirə etmək üçün Belçikanın paytaxtına gəliblər. Görüş Avropa ölkələrinin miqrasiya siyasətində artan təzyiqlər və geri qaytarma mexanizmlərinin gücləndirilməsi fonunda baş tutur.
Əfqanıstan vətəndaşları hazırda Avropa İttifaqında ən böyük miqrant qruplarından birini təşkil edir. Son illərdə isə bir sıra Avropa hökumətləri sığınacaq müraciətləri qəbul edilməyən şəxslərin və qəbul edən ölkələrdə cinayət törədən miqrantların ölkədən çıxarılması prosesinin sürətləndirilməsini tələb edir.
Müzakirələr insan hüquqları təşkilatlarının da diqqət mərkəzinə düşüb. İnsan Hüquqlarının Müşahidəsi Təşkilatının tədqiqatçısı Fereştə Əbbasi Avropa İttifaqının yanaşmasında ziddiyyət olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, Avropa ölkələri bir tərəfdən Talibanın insan hüquqlarını pozduğunu bəyan edir və məsuliyyət tələb edir, digər tərəfdən isə əfqanların məcburi şəkildə geri göndərilməsi üçün həmin hərəkatla əməkdaşlıq edir. Tədqiqatçı hesab edir ki, bu yanaşma Avropa İttifaqının etibarlılığına mənfi təsir göstərir.
Taliban nümayəndə heyətinin Brüsselə səfəri diplomatik baxımdan da diqqət çəkir. Avropa İttifaqına üzv dövlətlərin heç biri Taliban hakimiyyətini rəsmi şəkildə tanımadığı halda, bu görüş hərəkatın beş il əvvəl hakimiyyəti ələ almasından sonra yaranmış beynəlxalq təcridin müəyyən mənada yumşalması kimi qiymətləndirilir.
Nümayəndə heyətinin üzvlərinə təhlükəsizlik yoxlamasından sonra xüsusi məhdudiyyətli vizalar verilib. Həmin vizalar yalnız Belçika ərazisində 24 saat qalmağa imkan yaradır və Şengen zonasının digər ölkələrinə giriş hüququ vermir.
Belçikanın xarici işlər naziri Maksim Prevo ölkəsinin Taliban hakimiyyətini tanımadığını vurğulayıb. Nazir bildirib ki, Belçika Avropa İttifaqının müraciətinə uyğun olaraq görüşün keçirilməsi üçün şərait yaradıb, lakin bu addım nə Talibanın tanınması, nə də onun legitimləşdirilməsi kimi qiymətləndirilməməlidir. O əlavə edib ki, görüşün təşkilinə şərait yaradılması Belçika hökumətinin rəsmi dəvəti anlamına gəlmir.
Taliban hakimiyyətinin rəsmi şəkildə tanınmaması səbəbindən görüş nə Avropa İttifaqına, nə də Belçika dövlətinə məxsus rəsmi binalarda keçirilir. Avropa Komissiyası isə görüşlə bağlı əlavə məlumat verməkdən imtina edib.
Avropa Komissiyasının sözçüsü Markus Lammert bildirib ki, bu görüş 27 üzv dövlətdən böyük əksəriyyətin irəli sürdüyü tələblərin nəticəsidir. Onun sözlərinə görə, üzv dövlətlər ağır cinayətlər törətmiş və təhlükəsizlik riski yarada biləcək şəxslərin geri göndərilməsi üçün daha effektiv mexanizmlər axtarırlar.
Xatırladılıb ki, ötən ilin oktyabr ayında 20 üzv dövlət daha sərt miqrasiya siyasətinin tətbiqini tələb edən məktub imzalayıb. Həmin sənəddə deportasiya prosedurlarının sürətləndirilməsi əsas məsələlərdən biri kimi göstərilib.
Belçikanın miqrasiya naziri Annelin Van Bossuyt isə Avropanın miqrasiya və təhlükəsizlik sahələrində nəzarəti yenidən gücləndirməli olduğunu bildirib. Nazir qeyd edib ki, Avropa İttifaqı üzrə geri qayıtmaq barədə bildiriş verilən 22 min 870 əfqan vətəndaşından cəmi 2 faizi bu tələbi yerinə yetirib.
Avropa İttaqı ilə Taliban arasında ilk rəsmi təmas bu ilin yanvar ayında Əfqanıstanda baş tutub. Həmin vaxt Avropa Komissiyası Kabula xüsusi missiya göndərmişdi. Hazırda Avropa İttifaqının Kabildə fəaliyyət göstərən əməkdaşları da mövcuddur.
Brüsseldə keçirilən son görüş isə Avropa İttifaqının miqrasiya siyasətində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir və insan hüquqları ilə təhlükəsizlik maraqları arasında balans məsələsi ətrafında müzakirələri daha da gücləndirir.
