Məkkə sazişi “İslam NATO-su”nun əsasını qoya bilərmi?
Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında imzalanan Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi İslam dünyasında yeni təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşdırılması ilə bağlı müzakirələri gücləndirib. Sazişin kollektiv müdafiə prinsipini nəzərdə tutması onun gələcəkdə daha geniş regional müdafiə mexanizminin əsasına çevrilə biləcəyi sualını gündəmə gətirib.
NATO liderləri kollektiv müdafiə öhdəliyini təsdiqləyiblər
NATO liderləri Türkiyədə keçirilən Zirvə Toplantısında kollektiv müdafiə prinsipinə sadiqliklərini təsdiqləyiblər. Onlar bildiriblər ki, alyansa üzv ölkələrdən birinə edilən hücum bütün müttəfiqlərə qarşı hücum hesab olunur. Bu prinsip NATO-nun 5-ci maddəsində əksini tapır və alyansın əsas təhlükəsizlik təminatlarından biridir. Liderlər müttəfiqlərin təhlükəsizliyinin bölünməz olduğunu vurğulayıblar. Toplantıda müdafiə xərcləri və regional təhlükəsizlik məsələləri də müzakirə olunub. NATO-nun gələcək strategiyasında kollektiv müdafiənin əsas yer tutacağı bildirilib. Ankara Zirvə Toplantısı alyans daxilində həmrəyliyin nümayişi baxımından diqqət çəkib.
NATO-nun 5-ci maddəsi nədir?
NATO-nun 5-ci maddəsi alyansın kollektiv müdafiə prinsipini əks etdirən əsas müddəadır. Bu prinsipə görə, üzv dövlətlərdən birinə edilən silahlı hücum bütün üzvlərə qarşı hücum hesab olunur. NATO tarixində ilk genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlarını Bosniya müharibəsi zamanı həyata keçirib, daha sonra isə Kosovoda hava əməliyyatına başlayıb. 2001-ci il sentyabrın 11-də ABŞ-də baş vermiş terror hücumlarından sonra təşkilat tarixində ilk dəfə 5-ci maddə tətbiq olunub. Bunun ardınca NATO ölkələri Əfqanıstanda hərbi əməliyyatlarda iştirak ediblər. İyirmi il davam edən missiyada 50 NATO və tərəfdaş ölkə qüvvə göndərib. Əməliyyatların ən geniş mərhələsində Əfqanıstanda 140 minə yaxın müttəfiq hərbçi yerləşdirilmişdi.
NATO haqqında nə bilirik? Dünyanın ən güclü hərbi alyansının tarixi, məqsədləri və gələcəyi
Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatı (NATO) dünyanın ən böyük hərbi-siyasi ittifaqıdır. Təşkilat 4 aprel 1949-cu ildə ABŞ, Kanada və Qərbi Avropanın 10 dövləti tərəfindən Vaşinqton Müqaviləsinin imzalanması ilə yaradılıb. NATO-nun əsas məqsədi üzv dövlətlərin təhlükəsizliyini kollektiv şəkildə təmin etmək, hər hansı xarici hücumun qarşısını almaq və transatlantik təhlükəsizlik əməkdaşlığını gücləndirməkdir.
