BAKI, AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi – Misirin aparıcı dini qurumu olan Əl-Əzhər Universiteti Qəzzadakı humanitar böhranla bağlı yayımladığı bəyanatı sildikdən sonra ölkədə və regionda siyasi və ictimai müzakirələrə səbəb olub.
Əl-Əzhərin bəyanatında Qəzzada baş verən humanitar fəlakətə görə dərhal hərəkətə keçmək çağırışı yer almışdı. Lakin bəyanat heç bir açıqlama verilmədən silinib. Sonradan yayılan rəsmi açıqlamada bildirilir ki, bu addım Qəzzada atəşkəsə dair davam edən danışıqlara mənfi təsir göstərməmək məqsədilə atılıb.
Silinmə qərarı müxtəlif radikal və mühafizəkar çevrələrin, o cümlədən "İxvan" (Müsəlman Qardaşları) və sələfi dairələrin kəskin tənqidlərinə səbəb olub. Onlar Əl-Əzhəri “rejimin təzyiqlərinə boyun əyməkdə” ittiham ediblər. Bəzi iddialara görə, Əl-Əzhərin rəhbəri, şeyx Əhməd ət-Tayyib dövlətin yüksək dairələrindən təzyiqlərlə üzləşib.
Buna cavab olaraq Əl-Əzhər verdiyi ikinci bəyanatda qeyd edib ki, silinmə qərarı təşkilatın məsuliyyətli və strateji mövqeyindən qaynaqlanır. Məqsəd, bəyanatın danışıqlara əngəl yaradaraq, tərəflərin geri çəkilməsinə səbəb olmasının qarşısını almaqdır.
Misir rəsmiləri hesab edir ki, Əl-Əzhərin sərt bəyanatları HƏMAS-ın radikal ritorikasını gücləndirə və İsrailə danışıqlardan yayınmaq üçün bəhanə verə bilər. Bu səbəbdən, hökumət dini qurumun siyasi ritorikasının məhdudlaşdırılmasına üstünlük verir.
Misirli siyasi şərhçi və İsrail məsələləri üzrə ekspert Tariq Fəhmi bildirib ki, Əl-Əzhər ehtimal ki, bəyanatda tələsib. Onun sözlərinə görə, təşkilatın ümumi mövqeyi dövlətlə paralel olub və heç vaxt onunla toqquşmayıb.
Buna baxmayaraq, bəyanatın əvvəlcə sərt olması və sonra geri çəkilməsi, tənqidçilərə, xüsusilə də HƏMAS-ın tərəfdarlarına, Misirin Qəzzaya qarşı mövqeyini “maska altında” göstərmək üçün imkan yaradıb. Bu, həm də İsraildəki sağ qüvvələrin danışıqları pozmaq cəhdlərinə fürsət verir.
Nəticə etibarilə, Əl-Əzhər Qəzza məsələsində dövlət siyasətinə uyğun addımlar atsa da, dini ritorikanın siyasi ritorika ilə qarışması Misir diplomatiyasını çətin vəziyyətə sala bilər. Rəsmi dairələr Əl-Əzhəri susdurmaq istəməsələr də, onun siyasi sərhədləri aşmaması üçün zəruri koordinasiya tələb olunur.
