BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi
Suriyanın şimal-şərqində kürd özünüidarə orqanlarının ( PKK-nın Suriya qolu) hərbi qanadı olan Suriya Demokratik Qüvvələri (SDQ) Həsəkə vilayətində genişmiqyaslı həbslər həyata keçirib. Bu əməliyyat son günlərdə Dəməşqə səfər etmiş ərəb tayfalarına mənsub şəxslərə yönəlib.
Həbs kampaniyası, SDQ-nin nəzarətində olan və Suriyanın təxminən üçdə birini təşkil edən ərazilərdə ərəb tayfalarının üsyan edəcəyi ehtimalından doğan narahatlıqları əks etdirir.
Son iki ayda Suriya Demokratik Qüvvələri ilə Suriyanın keçid hakimiyyəti arasında aparılan danışıqlar bir sıra məsələlərdə fikir ayrılıqları səbəbindən dalana dirənib. Əsas mübahisələr keçid dövründən sonrakı sistemin xarakteri və kürd silahlı süvvələrinin dövlət strukturlarına necə inteqrasiya olunacağı ilə bağlıdır.
SDQ, hökumətin ərəb tayfalarını təzyiq vasitəsi kimi istifadə edə biləcəyindən ehtiyat edir. Yerli mənbələrin məlumatına görə, SDQ Dəməşq hökumətini dəstəkləyən ərəb tayfalarından onlarla mülki şəxsi həbs edib.
Mənbələr bildirir ki, şənbə və bazar gününə keçən gecə Qüveyran, Əziziyyə, Nəşvə, Həşmə və Zühur məhəllələrində eyni vaxtda reydlər keçirilib. Əməliyyat nəticəsində 50-dən çox mülki şəxs, o cümlədən qadınlar saxlanılıb. Həbs edilənlərin əksəriyyətinin yaxın vaxtlarda Dəməşqə səfər etdiyi qeyd olunur.
SDQ-nin rəsmi sözçüsü Əbcar Davud “North Press” saytına açıqlamasında bildirib ki, əməliyyat İŞİD hüceyrələrinin artan fəaliyyətinə dair məlumatlardan sonra həyata keçirilib. Onun sözlərinə görə, “əməliyyat şübhəli hərəkətlərin aşkar olunmasından və İŞİD-in bəzi məhəllələrdə sıralarını bərpa etməyə çalışdığının təsdiqlənməsindən sonra keçirilib”.
Davud əlavə edib ki, kampaniya qabaqlayıcı xarakter daşıyırdı və məqsəd mülki şəxslərə və ya həyati obyektlərə qarşı mümkün təhlükənin qarşısını almaq idi. O xüsusilə minlərlə İŞİD üzvünün saxlandığı həbsxanaların ətrafını riskli zona adlandırıb.
Sözçünün sözlərinə görə, əməliyyat SDQ, daxili təhlükəsizlik qüvvələri, qadın müdafiə dəstələri və hərbi kəşfiyyat qruplarının sıx əməkdaşlığı ilə aparılıb.
İctimai reaksiya
Həsəkədən bir qrup akademik, fəal və jurnalist bəyanat yayaraq tayfa üzvlərinin həbslərini pisləyib, SDQ-ni onları dərhal azad etməyə çağırıblar. Onlar bunun insan hüquqlarının açıq şəkildə pozulması olduğunu bildiriblər.
Bəyanatda həmçinin Suriya hökuməti mülki əhalinin təhlükəsizliyini təmin etməyə dəvət olunub. Davamlı olaraq belə təcrübələrin bölgədə yeni ictimai gərginlik dalğasına səbəb ola biləcəyi xəbərdarlığı edilib.
Müşahidəçilər hesab edirlər ki, kürd silahlı qüvvələrinin ərəb tayfalarının üsyanından ehtiyatlanması əsaslıdır. İyul ayında druzların İsrailin dəstəyi ilə Suveyda vilayətində baş verən qanlı hadisələr bu qorxuları gücləndirib. Daha əvvəl Deyr əz-Zorda ərəb tayfaları ilə SDQ arasında, Bəşər Əsəd rejiminin təhriki ilə, qarşıdurmalar baş vermişdi. SDQ eyni ssenarinin təkrarlanmasından narahatdır.
Hazırda SDQ iki paralel xətt üzrə hərəkət edir: bir tərəfdən tayfalarla dialoq aparmağa çalışır, digər tərəfdən isə hökumətə açıq dəstək verən fəalları izləyir.
Diplomatik səylər və danışıqlar
Fransa və ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə SDQ ilə Dəməşq arasında danışıqlar davam edir. Bu çərçivədə özünüidarənin xarici əlaqələr üzrə məsulu İlham Əhməd bazar günü Dəməşqə səfər edib və xarici işlər, daxili işlər və kəşfiyyat rəsmiləri ilə görüşlər keçirib. Görüşlərdə 10 mart razılaşmasının icrasının bərpası müzakirə olunub.
Bu, onun iki həftədən az müddətdə Dəməşqə ikinci səfəridir. Bir neçə gün əvvəl isə İlham Əhməd İordaniyanın paytaxtı Ammanda SDQ rəhbəri Məzlum Abdi ilə birlikdə ABŞ Konqresinin nümayəndə heyəti ilə görüş keçirmişdi.
“Əl-Əxbar” qəzetinin kürd mənbələrinə istinadən yazdığına görə, bu səfərin əsas məqsədi Fransa və ABŞ-ın təzyiqi ilə danışıqları bərpa etməkdir. Mənbələrə görə, kürdlər görüşlərin xaricdə deyil, Suriyada keçirilməsinə razı ola bilərlər.
