BAKI,VOA, Analitik Təhlil Mərkəzi
Hazırda Tehranda Əli Laricaninin xələfi kimi Məhəmməd Baqir Zülqədrin şəxsiyyəti ön plana çıxır. O, hərbi təzyiqlərin daxili çağırışlarla kəsişdiyi mürəkkəb bir təhlükəsizlik mərhələsini necə idarə edəcəyi ilə bağlı böyük maraq və gözləntilər fonunda İran sisteminin ən həssas vəzifələrindən birini təhvil alır.
Məhəmməd Baqir Zülqədr təhlükəsizlik sahəsində "ağırçəkili bir fiqur" sayılır. Onun İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusundan (SEPAH) gəlməsi və Məsləhət Şurasının (Sistemin Məsləhətini Müəyyənləşdirən Qurum) üzvü olması onu İranın təhlükəsizlik qərarlarının verilməsində daha önəmli bir fiqura çevirir.
Məhz bu şəxsiyyətin seçilməsi İran müəssisəsinin Əli Laricaninin buraxdığı boşluğu doldura biləcək bir adama olan ehtiyacını əks etdirir. Laricani idarəetmə sistemi daxilində siyasi və təhlükəsizlik baxımından "dərin şəxsiyyət" kimi xarakterizə olunurdu və bu, onun xələfinin müəyyənləşdirilməsi məsələsini sürətlə həll edilə bilməyən mürəkkəb bir prosesə çevirmişdi.
Baqir Zülqədrin təyin edilməsini sadəcə anlıq bir reaksiya və ya ABŞ ilə mesaj mübadiləsi ilə bağlı bir siqnal kimi oxumaq olmaz. Bu, həmin postun həssaslığına uyğun xüsusi keyfiyyətlərə malik bir alternativin tapılması üçün keçilən uzun bir axtarış yolunun nəticəsidir.
Vəzifənin birbaşa Ali Rəhbər (Rəhbərlik Ofisi) və yüksək qərar qəbul etmə mərkəzləri ilə bağlı olması həm təhlükəsizlik təcrübəsini, həm də strateji faylları idarə etmə qabiliyyətini özündə birləşdirən bir şəxsiyyətin seçilməsini zəruri edirdi. Möhkəm hərbi keçmişi olan bir ismin seçilməsi də məhz bununla izah olunur.
Bu təyinat olduqca həssas bir vaxtda — İsrailin Şuranın əvvəlki katibi Əli Laricanini və digər liderləri sui-qəsdlə öldürdüyünü elan etməsindən sonra baş verir. Bu, son həftələr ərzində İran sisteminin rəhbər strukturunu hədəf alan silsilə əməliyyatların tərkib hissəsidir.
Partlayışlar və həbslər
Rəhbərlikdəki bu dəyişikliklə paralel olaraq onun İran daxilindəki hədəf alınma riski də çoxdur. Son saatlarda Tehran və İsfahanda partlayışların qeydə alınması və hava hücumundan müdafiə sistemlərinin aktivləşdirilməsi buna nümunədir. Zərbələr daha çox qərb və şimal-qərb bölgələrinə, xüsusən də təhlükəsizlik baxımından həssas zona sayılan Şərqi Azərbaycan əyalətinə yönəlib və burada ölüm halları qeydə alınıb. Bu da daxili sabitliyi sarsıtmaq cəhdləri ilə bağlı narahatlıqları artırır.
Digər tərəfdən, İran hakimiyyəti xarici tərəflərlə əməkdaşlıqda ittiham olunan yüzlərlə şəxsin həbs edildiyini açıqlayıb. Müşahidəçilər bu addımı xarici hərbi eskalasiya ilə eyni vaxtda baş verə biləcək hər hansı təhlükəsizlik sızmalarının qarşısını almaq cəhdi kimi qiymətləndirirlər.
İranın cavab tədbirlərinə gəlincə, ölkə 79-cu raket dalğasını başladıb. Bu zərbələr hədəflərin təbiətinə görə nisbətən "ağır" kimi xarakterizə olunur və İran kəşfiyyat sisteminin İsrailin dərinliklərindəki hədəfləri müəyyənləşdirmək hazırlığını təsdiq edən bir mesaj daşıyır.
Baş verənlər xarici hərbi təzyiq ilə daxili təhlükəsizliyi təmin etmə cəhdlərini birləşdirən mürəkkəb bir mənzərəni ortaya qoyur. Bu isə Zülqədrin qarşısında bu həssas tarazlığı idarə etmək qabiliyyəti ilə bağlı erkən bir sınaq qoyur.
Zülqədr SEPAH-ın birinci nəslinə mənsubdur və Baş Qərargah rəisliyi, Baş komandanın müavinliyi kimi mühüm hərbi və təhlükəsizlik vəzifələrindən sonra yüksək siyasi və məhkəmə postlarına keçib. Bu keçmiş, növbəti mərhələdə xüsusən artan təhdidlər fonunda strateji faylların idarə edilməsində "sərt təhlükəsizlik yanaşmasının" daha çox üstünlük təşkil edəcəyi və Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının prioritetlərinin yenidən formalaşacağı ehtimallarını gücləndirir.
