BAKI,VOA Analitik Təhlil Mərkəzi
Yaponiyada Konstitusiyanın vicdan azadlığına təminat verdiyi və “sosial harmoniyanın” ümumi dəyər kimi təqdim edildiyi bir mühitdə, müsəlmanları hədəf alan mütəşəkkil nitq "X" platformasında yüksəlir. Bu, hicabın məhdudlaşdırılmasına, məscidlərin tikintisinə qarşı çıxmağa və müsəlmanlara məxsus məzarlıqların qarşısını almağa çağıran rəqəmsal hesablar və qruplar tərəfindən idarə olunur.
"X" platformasında artan ritorikanın izlənməsi Yaponiyanın müsəlman əleyhdarı sağçı hesablarının tvitlərində böyük bir ziddiyyət olduğunu ortaya qoyur. Belə ki, bu tərəflər "Konstitusiyanın qorunması" və "Yaponiya mədəniyyəti" şüarını qaldırırlar, halbuki əslində məhz həmin konstitusiya mətnləri ilə birbaşa toqquşan mövqelərə dəstək verirlər.
Yaponiya Konstitusiyası, xüsusən də 20-ci maddə vicdan azadlığına və dini ayinlərin icrasına açıq şəkildə təminat verir və dövlətin dini işlərə qarışmasını qadağan edir. Lakin yayılan ritorika müsəlmanların ibadətlərinin məhdudlaşdırılmasını və ya qadağan edilməsini tələb edir ki, bu da hüquqi cəhətdən konstitusiya ilə təmin edilmiş hüquqların birbaşa pozulması deməkdir.
Bu şəbəkələr rəqəmsal kampaniyalarını "X" platformasında böyük bir templə ön plana çıxarmağa çalışırlar. Lakin bu yayılma təbii bir hərəkəti əks etdirmir, əksinə, yaxşı düşünülmüş bir taktikanı ortaya qoyur. Yüksək izləyici kütləsinə malik hesabların dəstəyi ilə müsəlmanlara qarşı mənfi iddialar ön plana çıxarılır və sürətlə sadəcə rəqəmsal təhrikdən şirkətlərin və yerli şuraların siyasətlərini hədəf alan real təzyiq alətinə çevrilir.
Yaponiyada müsəlmanların sayı və təsiri
Ekspertlərin apardığı araşdırmaya görə, 2024-cü ilin sonuna kimi Yaponiyada təxminən 420 min müsəlman var idi ki, bu da Yaponiyanın ümumi əhalisinin təxminən 0,3 faizini təşkil edir. Bu məlumat, Yaponiyada müsəlman icmasının nisbətən kiçik olduğunu göstərsə də, rəqəmsal ritorikanın təsiri və yayıldığı çevrələr böyük sosial narahatlığa səbəb ola bilər.
Rəqəmsal sağın müsəlmanlara qarşı yüksəlişi
Minilliyin əvvəllərində rəqəmsal məkanda yaranan və ilk vaxtlar koreyalı və çinlilərə qarşı nifrət nitqinə yönələn "İnternet sağçıları" (Net-Uyoku) qrupu, xarici işçi qüvvəsinin sayının artması ilə diqqətini müsəlmanlara yönəltdi. Bu cərəyan öz fəaliyyətlərini institusionallaşdırmağa cəhd edən "Yaponiya Konstitusiyası çərçivəsində İslamla mübarizə haqqında düşüncə cəmiyyəti" kimi yeni qurumlar yaratdı.
Bu cəmiyyət özünü tədqiqat və hüquqi çərçivə kimi təqdim etsə də, onun ritorikası müsəlmanların yerli cəmiyyətə inteqrasiyasını rədd edən təcridçi iddialarla sıx şəkildə kəsişir. Bu rəqəmsal kampaniyaların fəalları Yaponiyada məscidlərin yayılmasının qarşısını almaq üçün Google xəritələrindən istifadə edərək cəmiyyəti təhrik edici paylaşımlar edirlər və bu da, müsəlmanların Yaponiya cəmiyyətinə inteqrasiyasına ciddi mane olur.
Siyasətçilərin və radikal sağçıların təsiri
Bəzi siyasətçilər və radikal sağçılar bu imicin yayılmasında və Yaponiya ictimai rəyini müsəlmanlara qarşı formalaşdırmaqda, həmçinin yaranacaq olan mənfi rəyi müsəlmanlara qarşı küçə mübarizəsinə çevirməkdə aktiv rol oynayırlar.
Bu cərəyanın ritorikası dini birbaşa qarşıdurmaya əsaslanmır. Əksinə, onu “ictimai asayiş” və “cəmiyyət təhlükəsizliyi” kimi dil vasitəsilə yenidən qablaşdırır. Məsələn, məzarlıqlar mövzusunda dini müzakirə əvəzinə, elmi sübutları olmayan, yeraltı suların çirklənməsi və epidemiyaların yayılması ilə bağlı “saxta elmi” iddialar ortaya çıxır.
Halal qida və müsəlmanların ictimai təhlükə kimi qavranılması
“Halal qida” məsələsində isə terrorun maliyyələşdirilməsi və ya cəmiyyətə “dini qidanın məcburi tətbiqi” ilə bağlı iddialar irəli sürülür. Bu iddialar, bəzən bəzi şirkətləri təzyiq altında geri çəkilməyə vadar edir.
Məscidlər, bu ritorikada sosial harmoniyanı təhdid edən və ya narahatlıq yarada biləcək "xarici toplaşma mərkəzləri" kimi təqdim olunur. Bu isə Yaponiya mədəniyyətində mövcud olan harmoniya dəyərindən birbaşa istifadə edərək onu, birgə yaşayış üçün çərçivə kimi deyil, təcrid aləti kimi istifadə etmək deməkdir.
İslamofobiyanın yayılması üçün ideal mühit
Bu iddialar iki əsas səbəbə görə uğur qazanır: Birincisi, Yaponiya cəmiyyətinin İslam haqqında bilik boşluğudur. Çünki yaponların geniş bir təbəqəsi müsəlmanlarla faktiki olaraq təmasda olmamış və bu da təhrif olunmuş məlumatlar və Qərbdən gələn həyəcanverici modellərlə doldurulmuş bilik boşluğu yaradır. İkincisi, Yaponiya cəmiyyətinin qarşıdurmadan və ya başqalarına narahatlıq yaratmaqdan qaçmağa meylli olan sosial mədəniyyətidir. Bu xüsusiyyət fərdləri, şirkətləri və hətta bələdiyyələri azlıqların hüquqlarını müdafiə etmək əvəzinə mübahisədən geri çəkilməyə məcbur edir.
Bu kampaniyalar təkcə ifrat fərdi mövqeləri əks etdirmir, həm də idxal olunan rəqəmsal nitq, yerli mədəni xüsusiyyətlər və bilik boşluğu arasında mürəkkəb qarşılıqlı əlaqəni ortaya qoyur. Bu da hüquqlara təminat verən konstitusiya mətni ilə onu pozmağa çalışan ritorik reallıq arasında səssiz gərginlik vəziyyəti yaradır.
