BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi
Vaşinqtonla Tehran arasında uzun müddətdir dayanmış nüvə danışıqlarının bərpası üçün beynəlxalq və regional diqqət bir daha Oman Sultanlığına yönəlib. Sülh və sabitlik üçün illərlə görünməz, lakin effektiv vasitəçilik edən Oman, bu dəfə də ABŞ və İran arasındakı inam boşluğunu doldurmaq missiyasını öz üzərinə götürüb.
ABŞ prezidenti Donald Tramp NATO sammitinin sonunda bildirib ki, gələn həftə ABŞ və İran nümayəndələri arasında potensial nüvə sazişi ilə bağlı görüş keçiriləcək. Görüşün məhz Oman Sultanlığında baş tutacağı gözlənilir. Oman, artıq regional və beynəlxalq məsləhətləşmələr üçün sabit və etibarlı dialoq platformasına çevrilib.
Omanın neytral mövqeyi və vasitəçilik təcrübəsi
Sultan Heysəm bin Tariqin rəhbərliyi ilə Oman, son illərdə gizli və effektiv diplomatiyası ilə bir çox böhranların qarşısını alıb. Bu siyasət Maskatı həm Vaşinqton, həm də Tehran üçün etibarlı tərəfdaşa çevirib. 2015-ci ildə İranla nüvə sazişinə gedən yolun əsas mərhələləri də məhz Oman vasitəsilə baş tutmuşdu.
Müşahidəçilərə görə, bölgədə müharibənin nə qalib, nə də məğlubla başa çatması tərəfləri əvvəlcədən şərtlər irəli sürərək güc mövqeyində olduqlarını nümayiş etdirməyə vadar edir. Lakin Oman diplomatlarının uzunmüddətli vasitəçilik təcrübəsi bu maneələri aşmaqda mühüm rol oynaya bilər.
İran və ABŞ-dan Oman diplomatiyasına dəstək
İran prezidenti Məsud Pezeşkian 16 iyun tarixli telefon danışığında Sultan Heysəmə Muskatın sülh təşəbbüslərinə görə təşəkkür edib. O, regionda artan gərginliyi diplomatik yollarla aradan qaldırmağa sadiq qaldıqlarını, beynəlxalq hüquqa hörmət etdiklərini və sülh dialoquna açıq olduqlarını bildirib.
ABŞ prezidenti Donald Tramp da Omanla əlaqələri yüksək qiymətləndirib və sultanlığın nüvə danışıqlarında oynadığı rolu alqışlayıb.
Omanın geosiyasi rolu və hüquqi baxışı
Omanın sülh diplomatiyası onun sabit və balanslı xarici siyasət prinsiplərinə əsaslanır. Sultanlıq heç vaxt neytrallığını pozmadan, açıq şəkildə beynəlxalq hüquqa əsaslanan sülh təşəbbüslərini müdafiə edir. Eyni zamanda, Muskatın Hörmüz boğazına nəzarəti və gəmiçilik təhlükəsizliyindəki rolu da onun strateji əhəmiyyətini artırır.
İran və Oman arasında qarşılıqlı hörmətə əsaslanan uzunmüddətli münasibətlər, bu dialoqun uğurla davam etməsi üçün vacib baza yaradır. Bu münasibətlər qədim Oman və Fars imperiyalarının tarixi bağları üzərində qurulub.
Bölgənin təhlükəli və qeyri-sabit dövründə Oman Sultanlığı bir daha sakit güc kimi ortaya çıxır. Əgər Vaşinqton və Tehran arasında yeni sazişə nail olunarsa, bu Omanın yalnız vasitəçi kimi deyil, həm də regional sabitlik arxitektoru kimi mövqeyini möhkəmləndirəcək.
