BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi
İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunun Qəzza müharibəsində dalana dirəndiyi, ordunun əsgər və zabitlərini Livanda 2000-ci ildəki tələsik geriçəkilməni xatırladan bir vəziyyətə sürüklədiyi bir vaxtda, İsrail mediasında cəbhədəki əsgərlərin aralarında apardıqları söhbətlər yayılmağa başlayıb. Bu danışıqlarda çoxlu narazılıq və ümidsizlik ifadə olunur. Hətta bəziləri Qəzzadakı vəziyyəti "İsrail fəlakəti" kimi təsvir edir.
"İlk gələn həyəcanlı olur, amma sonra..."
“Haaretz” qəzeti cəbhədəki döyüşdən dincəlmək üçün qayıdan əsgərlər arasında hökm sürən atmosferi əks etdirən reportajında yazır: “Döyüş bölgəsinə yeni gələn əsgər həyəcanlı olur və israilli əsirləri HƏMAS-ın əlindən azad etmək üçün burada olmasının vacibliyinə inanır. Lakin döyüş nəticələri hesablananda çoxlu suallar yaranır.”
İndiyədək Qəzza ərazisində, HƏMAS-ın əlində sağ olduğu güman edilən 20 girovun xilas edilməsi məqsədilə aparılan döyüşlər nəticəsində 446 israilli əsgər ölüb. Bu rəqəmə 7 oktyabr 2023-cü ildə həlak olan 444 əsgər daxil deyil. Bu məlumatlar İsrail mediası tərəfindən verilib.
İsrailin “Kanal 12” telekanalının məlumatına görə, zabitlər və əsgərlər "yeni fəlakət" və "çətin döyüşlər" barədə danışırlar.
İsrailin Qəzzadakı bombalı hücumlarında fələstinlilər arasında hər gün 80–90 nəfər ölür, yüzlərlə yaralı olur. Tibbi yardımın qarşısının alınması, aclıq və susuzluq da nəzərə alınsa, itkilər fələstinlilər üçün olduqca ağırdır. Buna baxmayaraq, israillilərin itkisi də ağrılı hesab olunur.
Razılaşmanın pozulması
“Haaretz” qəzetində İsrail hərbi kəşfiyyatında onillərlə xidmət etmiş ehtiyatda olan briqada generalı Yossi Ben Ari-nin yazdığı məqalədə deyilir: “Keçən il Anım Gününün ərəfəsində Müdafiə Nazirliyi bildirmişdi ki, İsrail döyüşlərində 25 min 417 əsgər həlak olub. Bu rəqəm o vaxtdan bəri sürətlə artıb. Ağrı çox böyük və ağırdır.”
O əlavə edir: “Hər bir ailə öz övladının itkisinin böyük bir fədakarlıq olduğunu düşünə bilər. Lakin son həftələrdə ölən 43 əsgərin itkisini əsaslandırmaq çox çətin olacaq. Onlar İsrail hökumətinin – daha dəqiqi, baş nazirin – 18 martda Qətərdə vasitəçi ölkələrin köməyi ilə HƏMAS-la imzalanmış atəşkəs razılaşmasını pozması və Qəzzada döyüşləri yenidən başlatması qərarının qurbanıdır.”
Ben Ari davam edir: “Halbuki o dövrdə müharibəyə son qoymaq və Netanyahunun ‘ən ali məqsəd’ adlandırdığı bütün əsirlərin – sağ və ya ölü – qaytarılması üçün razılaşmaya nail olmaq mümkün idi. Əgər aylarla Qəzzada döyüşən, həyatlarını riskə atan bu əsgərlərə nə istədiklərini soruşsaq, onların hamısı deyəcək ki, əsirlərin geri qaytarılmasında iştirak etmək istəyirlər. Amma hər sağ qalan əsir üçün iki əsgərin öldüyü bir vəziyyətdə döyüşün davam etməsi bu sualları doğurur: Bu məntiqlidirmi? Bu əsaslandırılandırmı? Bu əxlaqi cəhətdən doğrudurmu? Bu döyüşlər əsirlərin həyatını da təhlükəyə atır və azadlığa çıxmalarını təmin etmir. Hər həlak olan əsgər bu müharibədəki indiyə qədərki ‘nailiyyətləri’ silir.”-deyə Ben Ari məqaləsində yazır.
Nəzəri məqsədlər və faktiki nəticələr
“Maariv” qəzetinin hərbi müxbiri Avi Aşkenazi yazır: “İsrail ordusu indiyə qədər ‘Merakeb Cidiun’ (Əjdaha Arabaları) əməliyyatının ilkin məqsədlərinə çatmaqda uğursuz olub.”
“Əsas məqsəd HƏMAS-a təzyiq göstərib israilli əsirlərin azad edilməsinə nail olmaq idi. Bu təzyiq müxtəlif yollarla həyata keçirilməliydi: HƏMAS-ın hərbi gücünün tükəndirilməsi, liderlərinin hədəfə alınması, maliyyə mənbələrinin qurudulması, torpağın ələ keçirilməsi, Qəzza hökumətinə zərbə və Qəzza əhalisinin HƏMAS-a qarşı çevrilməsi. Məqsədlər nəzəri baxımdan yaxşı görünürdü. Amma hazırda görünən odur ki, İsrail ordusu buna nail olmayıb. Bu müharibənin sonunu yalnız siyasi rəhbərlik – baş nazir Netanyahunun özü müəyyən edə bilər. Tarix kitablarına yazılacaq nəticələr indi onun əlindədir. Sual budur: Netanyahunun rəhbərliyi ‘Dəmir Qılınclar’ müharibəsinə son verəcəkmi, yoxsa Qəzzadakı sonsuz savaşın yeni bir fəslini hazırlayır?”
Gecə söhbətləri və yorğun əsgərlər
“Haaretz” gecə vaxtı əsgərlərin aralarında apardıqları söhbətlərə də toxunur. Bu söhbətlər əsgərlərin və onların ailələrinin üzərindəki psixoloji yükü əks etdirir. Bəziləri döyüşün əvvəlindəki taktiki zəifliklərlə müqayisədə ordunun hazırda daha yaxşı fəaliyyət göstərdiyini desələr də, siyasi rəhbərliyin bu fədakarlıqları dəyərləndirəcək bir mövqe ortaya qoymamasından narazıdırlar.
Qəzet yazır ki, Qəzzanın şimalındakı əməliyyatlar, 2000-ci ildə İsrailin Cənub Livandan çəkilməzdən əvvəlki vəziyyəti xatırladır. O vaxt da hərbi rəhbərlik müharibənin davam etdirilməsini vacib sayırdı, halbuki ictimaiyyət geri çəkilməni istəyirdi.
