BAKI,VOA
Qədim Misir panteonunda Tot (və ya misir dilində Djehuty) müdrikliyin, yazının, heroqliflərin, elmin, sehrin, incəsənətin və mühakimənin hamisi olan tanrıdır. O, kainatın nizamını qoruyan və tanrılar arasındakı mübahisələri həll edən əsas vasitəçidir.
Təsviri və simvolları
Tot adətən iki əsas formada təsvir edilir:
İbis quşu başlı insan: Uzun, qövsvarı dimdiyi olan ibis quşu başı ilə təsvir edilən bu forma onun müdrikliyini və uzaqgörənliyini simvolizə edir.
Pavian (meymun): Bəzən o, aypara tacı taxmış oturan bir pavian kimi təsvir edilir ki, bu da onun gecə və ay üzərindəki hökmranlığını təmsil edir. Onun əsas atributlarına qələm (qamış), mürəkkəb qabı və üzərində aypara və ay diski olan papaq daxildir.
Mifoloji mənşəyi və rolu
Miflərdə Totun mənşəyi haqqında iki əsas rəvayət var. Bəzi mənbələr onun Yaradan tanrı Ranın dodaqlarından bir söz kimi çıxdığını və beləcə öz-özünü yaratdığını bildirir. Digər versiyada isə o, tanrılar Hor və Set arasındakı mübarizə zamanı yaranmışdır.
Totun panteondakı əsas vəzifələri aşağıdakılardır:
Yazının ixtirası: Misirlilər inanırdılar ki, Tot heroqlifləri (tanrıların sözlərini) icad edib və onları bəşəriyyətə öyrədib.
Ayın tənzimləyicisi: Günəş tanrısı Ra gündüzləri idarə etdiyi kimi, Tot da gecələri və ayı idarə edir. Ay təqvimi onun nəzarəti altındadır.
Ölülərin mühakiməsi: Ölüm ilahəsi Maatın həqiqət tərəzisi qarşısında ölənlərin ürəyi çəkilərkən, Tot nəticəni qeydə alan mirzə rolunu oynayır.
Tot və sehr
Tot sehrin (heka) ustası hesab olunurdu. Deyilənlərə görə, o, kainatın sirlərini özündə cəmləşdirən "Totun kitabı"nı yazmışdır. Bu kitabın oxucusuna dünyanı və heyvanları idarə etmək, hətta tanrıların özlərini belə görmək gücü verdiyinə inanılırdı.
Yunan mədəniyyəti ilə əlaqəsi
Yunanlar Misiri fəth etdikdən sonra Totu öz tanrıları Hermes ilə eyniləşdirdilər. Bu sintez nəticəsində Hermes Trismegistus (Üç dəfə böyük Hermes) obrazı yarandı ki, bu da okkultizm və kimya (alkimya) elmlərinin təməli hesab olunan "Hermetizm" cərəyanının yaranmasına səbəb oldu.
