Trampın Qəzza üzrə tərksilah planı: Tərəflərin şərtləri və icra maneələri nədir?
ABŞ Prezidenti Donald Tramp ötən ayın sonunda özünün yaratdığı Sülh Şurası tərəfindən hazırlanmış HƏMAS-ın tərksilah edilməsinə dair yeni planı ictimaiyyətə açıqlayıb. O, bu təşəbbüsü "dağıntı burulğanına son qoymaq", eləcə də fələstinlilərin müqəddəratını təyinetmə və müstəqil dövlət quruculuğu yolunda etibarlı bir prosesə başlamaq cəhdi kimi təqdim edib.
İsrail atəşkəs dövründə Qəzzada 1500-dən çox hücum həyata keçirib
Qəzza Mətbuat Ofisinin verdiyi son məlumata görə, 10 oktyabr 2025-ci ildə qüvvəyə minmiş atəşkəs rejiminə baxmayaraq, İsrail ordusu Qəzza zolağında hücumlarını və soyqırım siyasətini davam etdirir. 4 fevral 2026-cı il tarixinədək olan 115 günlük dövr ərzində İsrailin atəşkəsi 1520 dəfə pozduğu rəsmən açıqlanıb. Bu müddətdə 556 fələstinli həyatını itirib, 1500-dən çox insan isə yaralanıb.
İsrail ordusu atəşkəsə baxmayaraq Qəzza zolağına hücumlarını davam etdirir
İsrail ordusu atəşkəs razılaşmasına baxmayaraq, Qəzza zolağının müxtəlif bölgələrinə intensiv hücumlar təşkil edib. Şahidlərin verdiyi məlumata görə, İsrail qüvvələri Qəzza şəhərinin şərqini artilleriya atəşinə tutub, eyni zamanda cənubdakı Rəfah və Xan Yunis bölgələrində hərbi texnikadan nizamsız atəş açıb. Son hücumlar nəticəsində yaranan tələfat barədə hələlik dəqiq məlumat verilməsə də, atəşkəs dövründəki ümumi mənzərənin kifayət qədər ağır olduğu bildirilir. Atəşkəs razılaşmasının qüvvəyə mindiyi 10 oktyabr 2025-ci il tarixindən bu yana İsrail ordusunun pozuntuları nəticəsində 477 fələstinli öldürülüb, min 301 nəfər isə yaralanıb.
Atəşkəsə baxmayaraq, İsrail Qəzza zolağına hücumlarını davam etdirib
İsrail ordusu 10 oktyabr 2025-ci il tarixində qüvvəyə minmiş atəşkəs razılaşmasını kobud şəkildə pozaraq, Qəzza zolağının müxtəlif bölgələrinə hava və quru hücumlarını davam etdirir. 2026-cı ilin yanvar ayına olan son məlumatlara görə, İsrail hərbçiləri bir neçə şəhərdə strateji binaları partladıb və dinc sakinlərin yaşadığı əraziləri hədəf alıb.
Fələstin rəhbərliyi Trampın Qəzza planını məcburiyyət qarşısında qəbul edib
Fələstin Prezidenti Mahmud Abbasın müşaviri Dr. Mahmud əl-Həbbaş Qəzza zolağındakı mövcud vəziyyəti və yeni yaradılan Sülh Şurasını Fələstin tərəfinin seçimi olmadığını bəyan edib. Əl-Həbbaş "Asharq Al-Awsat" qəzetinə verdiyi açıqlamada bu mexanizmin BMT Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən müəyyən edilmiş müvəqqəti bir tənzimləmə olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, Fələstin rəhbərliyi bu planı qəti şəkildə rədd etsə də, hazırkı şəraitdə bunu "iki şərdən daha az olanı" kimi qəbul etmək məcburiyyətində qalıblar. Müşavirin sözlərinə görə, bu qərar qətliamları dayandırmaq və Fələstin dövlətinin qurulmasına aparan potensial bir yol açmaq məqsədilə verilib.
Hizbullah İsraillə yeni müharibəyə girə bilərmi?
Livan həm rəsmi, həm də ictimai səviyyədə hər gün beynəlxalq dairələrdən gələn xəbərdarlıqların təsiri altında yaşayır. ABŞ və İsrail mediası son günlərdə mümkün qarşıdurma ssenarilərini geniş müzakirə edir və Livanın Hizbullahı tərksilah edə bilməyəcəyi halda İsrailin şimal cəbhəsində hərbi əməliyyatların yenidən başlaya biləcəyini iddia edir.
Qəzza mərhələli şəkildə məhəllələrə bölünməlidir
ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin keçmiş direktoru və ordunun məşhur generallarından biri olan Devid Petrayus Yaxın Şərqdə dəyişən siyasi mənzərə, Suriya ilə yeni münasibətlər və Qəzzada gələcək təhlükəsizlik modeli barədə geniş təhlil təqdim edir. Onun sözlərinə görə, Donald Trampın qeyri-ənənəvi, bəzən sərt görünən diplomatiyası müəyyən hallarda real nəticələr verib və bu siyasətin əsas məntiqi təzyiq ilə strateji praqmatizmi birləşdirməkdir.
İran mətbuatı Trampın Qəzza planını dolayı işğal adlandırdı
Plana görə, Trampın rəhbərliyi altında “Sülh Şurası” adlı beynəlxalq qurumun icrası nəzərdə tutulur. Lakin İran mediası bu plana sərt hücum edib; bölgədəki əksər ərəb və islam ölkələrinin dəstəkləməsinə baxmayaraq, yazarlara görə, plan “birbaşa işğalı dolayı işğalla əvəzləyir”.
Qəzzadakı vəziyyət əxlaqi, siyasi və hüquqi cəhətdən dözülməzdir - BMT Baş katibi Quterreş
BMT baş katibi Antonio Quterreş çərşənbə axşamı Qəzza şəhərinin “sistematik dağıdılmasını” pisləyib və bildirib ki, İsrailin soyqırımı törədib-törətmədiyi barədə qərarı beynəlxalq məhkəmələr verməlidir. “Baş katibin səlahiyyətlərinə soyqırımı barədə hüquqi qərar vermək aid deyil. Bu, yalnız Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin səlahiyyətinə daxildir”-deyə Quttereş Quterreş Nyu-Yorkda jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən deyib.
Trampın Nobel arzusu təhlükədədir, Yaxın Şərq siyasəti dalana dirənib
Tramp tez-tez dünyanın diqqətini çəkən təxribatçı açıqlamalar verməyi sevir. Məsələn, ABŞ-ın Qəzza zolağına tam nəzarət edəcəyi və orada “Qəzza Rivyerası” adlı cazibədar bölgə quracağı fikri kimi. Digər tərəfdən isə o, çox vaxt nümayişkaranə addımlar atır: iyun ayında İrana qarşı həyata keçirilən qəfil hücum və ya bu ay Venesuelalı narkotik tacirlərinə qarşı təşkil edilən əməliyyat kimi. Lakin bu addımları strateji nəticələr doğuran ardıcıl siyasət kimi qəbul etmək düzgün olmaz.
İsrailin Qəzzaya təşkil etdiyi hücumlarda daha 25 fələstinli öldürülüb
İsrail ordusunun bu gün səhər saatlarından etibarən Qəzza zolağının müxtəlif bölgələrinə həyata keçirdiyi hava və artilleriya hücumları nəticəsində 3-ü uşaq olmaqla 25 fələstinli həyatını itirib. Xəstəxana mənbələri və yerli şahidlərin bildirdiyinə görə, Qəzza şəhərinə yönəlmiş hücumlar xüsusilə intensiv xarakter alıb. Əldə olunan məlumatlara görə, İsrail ordusu Qəzza şəhərinin qərbindəki Rimal məhəlləsində bir fələstinli ailənin yerləşdiyi çadırı bombalayıb. Nəticədə, 6 nəfər, o cümlədən 3 uşaq həlak olub.
Ehtimal olunan Suriya – Hizbullah müharibəsində İsrail kimi dəstəkləyəcək?
Müşahidəçilərə görə, Hizbullah hökumət qərarını pozmaq və xalqı öz ətrafında toplamaq üçün xarici eskalasiyaya ehtiyac duyur. Bu isə ya İsraillə, ya da Suriya ilə toqquşma deməkdir. Lakin İsraillə qarşıdurma ehtimalı son dövrdə təşkilatın hərbi-siyasi rəhbərlərinə vurulan ağır zərbələr səbəbilə real görünmür. Hətta məhdud əməliyyatlar belə İsraildən daha sərt cavab alma ehtimalını gücləndirir. Buna görə də hizb üçün Suriyanı hədəfə almaq və ictimaiyyətin diqqətini oraya yönəltmək daha mümkün seçimə çevrilib.
