ABŞ maliyyə naziri neftin 40-50 dollara düşə biləcəyini bildirib
ABŞ maliyyə naziri Skott Bessent neft bazarında təklif artıqlığı səbəbindən qiymətlərin 40-50 dollara düşə biləcəyini bildirib və İrana qarşı yeni maliyyə sanksiyalarının davam edəcəyini açıqlayıb.
ABŞ-nin Strateji Neft Ehtiyatı nədir və niyə mühüm əhəmiyyət daşıyır?
ABŞ-nin Strateji Neft Ehtiyatı 1975-ci ildə ərəb ölkələrinin neft embarqosundan sonra yaradılıb. Onun əsas məqsədi fövqəladə vəziyyətlərdə ölkənin enerji təhlükəsizliyini təmin etməkdir. Hazırda ehtiyatda təxminən 290 milyon barrel neft saxlanılır. Bu, 700 milyon barrellik ümumi tutumun yarısından da azdır. Ehtiyatın hazırkı həcmi 1983-cü ildən bəri ən aşağı səviyyədədir. Neft Meksika körfəzi sahillərindəki 61 yeraltı duz mağarasında saxlanılır. Köhnəlmiş infrastruktur səbəbindən ehtiyatın təxminən dörddəbir hissəsindən hazırda neft çıxarmaq mümkün deyil. ABŞ hökuməti təmir işlərinə 1,4 milyard dollar ayırsa da, tam bərpanın yeddi ilədək davam edə biləcəyi bildirilir.
ABŞ–İran qarşılıqlı zərbələrindən sonra neftin qiyməti 90 dolları keçib
ABŞ və İran arasında qarşılıqlı zərbələrin yenidən başlaması neft qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb olub. “Brent” markalı neftin qiyməti 91,67 dollara çataraq 90 dollar həddini keçib. ABŞ-nin Qərbi Texas markalı nefti də bahalaşaraq 87,03 dollara yüksəlib. Analitiklər qarşılıqlı zərbələrin münaqişənin uzun müddət davam edə biləcəyinə dair narahatlığı artırdığını bildirirlər. Qətər və Oman Hörmüz boğazının açılması ilə bağlı diplomatik səylər göstərir. Lakin bu səylər hələlik nəticəsiz qalıb. Boğazdan dünya neft tədarükünün təxminən beşdə biri keçdiyi üçün vəziyyət enerji bazarları üçün ciddi əhəmiyyət daşıyır.
ABŞ mühasirəsi İran neftinin Çinə satışını azaldıb, qiymətlər yüksəlib
İranın Çin alıcılarına xam neft təklifləri azalıb. Sentyabr və oktyabr üçün nəzərdə tutulan tədarük iyul və avqust səviyyəsindən aşağıdır. Əvvəllər daşınmış neft ehtiyatlarının bir hissəsi artıq satılıb. Təklifin azalması İran neftinin qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb olub. Əvvəllər güzəştlə satılan bəzi neft növləri artıq daha yüksək qiymətlə təklif edilir. İranın neft ixracı avqustda gündəlik təxminən 534 min barelə qədər azalıb. Çin İranın dəniz yolu ilə ixrac etdiyi neftin əsas alıcısıdır. Çin şirkətləri yaranan çatışmazlığı aradan qaldırmaq üçün İraq və Braziliya neftinə üz tutmağa başlayıblar.
ABŞ-nin İrana qarşı sanksiya təhdidindən sonra neft bahalaşıb
Dünya bazarlarında neft qiymətləri ABŞ-nin İrana qarşı yeni sanksiya təhdidlərindən sonra yüksəlib. Brent markalı xam neft 2,4 faiz bahalaşaraq bir barel üçün 93,82 dollara çatıb. Qiymət artımı 2,20 dollar təşkil edib. Qərbi Texas markalı xam neft isə 2,33 dollar bahalaşaraq 88,16 dollara yüksəlib. Hər iki göstərici iyulun 24-dən bəri ən yüksək səviyyəyə çatıb. Neft qiymətləri ardıcıl beşinci ticarət dövründə yüksəlib. Bazar iştirakçıları ABŞ-nin mümkün yeni sanksiyalarının İranın neft ixracına təsirini qiymətləndirirlər. İranla bağlı iqtisadi və hərbi gərginliyin davam etməsi neft bazarında qiymətlərin gələcək istiqaməti üçün əsas amillərdən biri olaraq qalır.
Neft iqtisadiyyatı necə işləyir? Qiymətin arxasındakı geosiyasi və maliyyə mexanizmləri
Neftin qiyməti yalnız xam neftin dünya bazarındakı dəyəri ilə müəyyənləşmir. Yanacaqdoldurma məntəqəsində istehlakçının ödədiyi məbləğ xam neftin qiyməti ilə yanaşı, hasilat və emal xərcləri, daşınma, sığorta, vergilər, valyuta məzənnələri, bazar gözləntiləri və geosiyasi risklərin birləşməsindən formalaşır. Bu baxımdan neft bazarı qlobal iqtisadiyyatın ən həssas və çoxşaxəli sahələrindən biridir.
Tramp administrasiyası aralıq seçkilərinə getdikcə daha çox diqqət ayırır
Tramp administrasiyasının İranın nüvə proqramı ilə bağlı siyasətində dəyişiklik etdiyi və aralıq seçkilərinə daha çox diqqət ayırdığı iddia edilir. ABŞ vitse-prezidenti Ceyms Devid Vensin mövqeyindəki dəyişiklik bu baxımdan əsas göstəricilərdən biri kimi qiymətləndirilir. Vensin İranın nüvə silahına malik olmasının qarşısını almaq məsələsindən daha çox neft və yanacaq qiymətlərinə diqqət yetirdiyi bildirilir. ABŞ-da yanacaq qiymətlərinin seçicilərin səsvermə qərarlarına təsir edən mühüm amil olduğu qeyd edilir. Ölkə üzrə yanacağın qiymətinin bir qallon üçün 4 dollardan yuxarı qalxacağı gözlənilir. Yüksək qiymətlərin amerikalı seçicilərin Tramp administrasiyasına münasibətini mənfi istiqamətdə dəyişə biləcəyi bildirilir. Bu səbəbdən administrasiyanın yanacaq qiymətlərinin aşağı salınmasını siyasi baxımdan prioritetə çevirdiyi iddia olunur. Belə yanaşmanın ABŞ-ın İranın nüvə proqramı ilə bağlı əvvəlki sərt mövqeyinə təsir göstərə biləcəyi vurğulanır.
Qlobal neft təchizatı sutkada 4,3 milyon barel azalacaq
Beynəlxalq Enerji Agentliyi qlobal neft təchizatının bu il sutkada 4,3 milyon barel azalacağını proqnozlaşdırıb. Bu göstərici əvvəlki 3,7 milyon barellik proqnozdan yüksəkdir. Hörmüz və Babül-Məndəb boğazlarında vəziyyətin qeyri-müəyyən qalması təchizat gözləntilərinə təsir edib. IEA qlobal neft təchizatının sutkada 102,02 milyon barelə düşəcəyini bildirib. Davam edən müharibənin neft bazarında kəsiri artırdığı qeyd olunub.
Neft qiymətləri 90 dollara yaxınlaşıb
Neft qiymətləri ABŞ-İran münasibətlərində gərginliyin artması fonunda yüksəlib. "Brent" neftinin qiyməti 89,45 dollara, ABŞ neftinin qiyməti isə 84,04 dollara çatıb. Qiymət artımına Trampın İrandan təzminat tələb etməsi və sülh razılaşması ilə bağlı qeyri-müəyyənlik səbəb olub. Bazarlarda Hörmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı ümidlərin azalması narahatlıq yaradıb. Hər iki əsas neft göstəricisi iyulun sonundan bəri ən yüksək səviyyəyə yüksəlib. Tramp ABŞ-nin Hörmüz boğazına nəzarət etdiyini bildirib. Bölgədəki gərginlik enerji bazarlarında riskləri artırmaqda davam edir.
İran Hörmüz boğazının kommersiya gəmiləri üçün bağlı qaldığını açıqlayıb
İran dövlət mediası Hörmüz boğazının kommersiya gəmiçiliyi üçün hələ də bağlı olduğunu bildirib. Məlumata görə, son 24 saat ərzində ən azı iki gəmi xəbərdarlıq atəşindən sonra dayandırılıb. Hadisənin İranın İnqilab Keşikçiləri Korpusu tərəfindən həyata keçirildiyi iddia olunur. Bölgədə artan hərbi gərginlik ABŞ ilə İran arasında aparılan danışıqların dayanmasına səbəb olub. Tehran ABŞ və İsrailin fevralın 28-də başladığı hərbi əməliyyatlardan sonra boğazı faktiki olaraq bağlayıb. Bu qərar dünya bazarlarında neft və digər strateji məhsulların qiymətlərinin kəskin yüksəlməsinə gətirib çıxarıb. Hörmüz boğazı qlobal enerji tədarükünün əsas marşrutlarından biri hesab olunur. Bölgədəki vəziyyət beynəlxalq ticarət və enerji təhlükəsizliyi üçün əsas risklərdən biri olaraq qalır.
Yeni hücumlar fonunda neft bahalaşıb, dollar zəifləyib
ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etməsi neft qiymətlərinin artmasına səbəb olub. Brent markalı neft 5 faizədək bahalaşaraq 87 dollar ətrafında ticarət olunub. Bazar ertəsi də qiymətlər 9 faiz yüksəlmişdi. Ekspertlər Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin azalmasının enerji təchizatına risk yaratdığını bildirirlər. ABŞ-ın İran limanlarına qarşı blokadanı bərpa etməsi bazarlarda narahatlığı artırıb. Eyni zamanda dollar zəifləyib. İnvestorlar geosiyasi riskləri və inflyasiyanın gedişatını izləyirlər.
Brent nefti yeni zərbələrdən sonra 87 dollardan yuxarı qalxıb
ABŞ-ın İrana qarşı yeni zərbələri neft bazarında qiymət artımına səbəb olub. Brent markalı neftin qiyməti 5 faiz yüksələrək 87,49 dollara çatıb. Bu, iyunun 12-dən sonra ən yüksək göstəricidir. Qiymətlər bazar ertəsi günü də 9 faizdən çox artmışdı. Bahalaşmanın əsas səbəbi ABŞ-İran qarşıdurmasının yenidən kəskinləşməsi və atəşkəsin taleyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlikdir. Enerji bazarları Hörmüz boğazındakı vəziyyəti diqqətlə izləyir. Mütəxəssislər uzunmüddətli gərginliyin qlobal inflyasiyanı artıra biləcəyini bildirirlər.
