Bakı,AzerVoice, Azər Hüseynov Tarixçi, İstanbul Zaim Universitetinin Tarix və Mədəniyyət Bölümü Doktorantı, Qafqaz Etno-Sosial Araşdırmalar Mərkəzinin eksperti, xüsusi olaraq AzerVoice üçün
Bir müddət əvvəl bir yazı yazmışdım. İndi o yazıdan bir hissəni
iqtibas edirəm:
"Suriyada türkmənlər Əsədə qarşı mübarizədə xüsusi rol
oynamışdılar. Ümumiyyətlə, türkmənlər Suriyanın ikinci ən böyük
etnik qrupudur. Suriya Türkmənləri Bəşər Əsəd rejiminə qarşı
mübarizədə mühüm rol oynayan icmalardan biri olmuşdur. Vətəndaş
müharibəsinin başlaması ilə türkmənlər həm öz hüquqları uğrunda,
həm də Əsəd rejiminə qarşı fəal şəkildə savaşmışdılar. Onlar əsasən
Hələb, Homs, Lazkiyə və Rəqqa bölgələrində məskunlaşıblar. Xüsusilə
Lazkiyə bölgəsindəki Bayırbucaq türkmənləri Əsəd rejimi və İran
tərəfindən dəstəklənən qüvvələr tərəfindən ciddi təzyiqlərə məruz
qalıblar.
Türkmənlər təkcə Əsəd rejimi ilə deyil, həm də İŞİD və PYD/YPG kimi
silahlı qrupların təzyiqləri ilə üzləşiblər. Hər iki qrup
türkmənlərin yaşadığı bəzi bölgələri nəzarətə götürmüşdü. 2015-ci
ildə Rusiyanın müdaxiləsi ilə Bayırbucaq türkmənləri ağır
bombardmanlara məruz qaldılar. Nəticədə, türkmən mülki əhalisinin
böyük bir hissəsi Türkiyəyə köçməyə məcbur oldu.
Bu gün Əsəd artıq yoxdur. Maraqlıdır ki, Suriyada yeni hökumət
qurulur və hər kəsin hüquqları haqqında danışılır."
Bir daha sual verirəm: Yaxın Şərqin yetim balaları – türkmənlər –
yeni hökumətdə niyə yoxdur?
Bəlkə onların beynəlxalq müstəvidə real dəstəkləri olmadığı üçün?
Druzlara İsrail arxa durur, ələvilər İran, Rusiya və İsrail
arasında balans saxlayırlar, xristianlar onsuz da Qərbin
himayəsindədir. Kürd qüvvələri isə ABŞ-İsrail ittifaqının yerli
tərəfdaşları olublar. Halbuki Suriya türkmənləri say baxımından
kürdlərdən də çoxdurlar. Amma yeni hökumətdə onların adı belə
çəkilmir.
Türkiyə İraq və Suriya siyasətində əsasən PKK-ya qarşı olan mötədil
kürdlərdən istifadə edib. Mən qətiyyən millətçi deyiləm, irqçi
deyiləm. Siyasi və ideoloji baxışlarım bəllidir.
Amma analitiklər üçün bir sualı açıq qoyuram:
Yaxın Şərqin yetim balaları – türkmənlər – yeni Suriya hökumətində
niyə yoxdur? Axı onlar həm Əsəd zalımı ilə, həm İran dəstəkli
məzhəbçi qruplarla, həm də İŞİD-lə savaşıblar…
