BAKI,VOA Orxan Qədirzadə
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Respublikaçılar Partiyasının sentyabrın 9–10-da Texas ştatının Dallas şəhərində fövqəladə milli qurultay keçirəcəyini elan edib.
Bu qərar ABŞ siyasi ənənəsindən kənar addım kimi qiymətləndirilir. Ölkədə partiyaların ümummilli qurultayları adətən yalnız hər dörd ildən bir keçirilən prezident seçkiləri ərəfəsində təşkil olunur. Trampın təşəbbüsü isə noyabr ayında keçiriləcək Konqresə aralıq seçkilərdən cəmi iki ay əvvəl reallaşdırılacaq.
Qurultayın əsas məqsədi Respublikaçılar Partiyasının Konqresdə mövcud çoxluğunu qorumasına dəstək vermək və seçkiqabağı partiya sıralarında birliyi möhkəmləndirməkdir.
Bu addım Respublikaçılar Partiyasının mürəkkəb siyasi şəraitlə üzləşdiyi dövrə təsadüf edir. Donald Tramp ABŞ siyasi tarixində tez-tez müşahidə olunan, prezidentin partiyasının səlahiyyət müddətinin ortasında Konqresdə mandat itirməsi ənənəsini dəyişməyə çalışır.
Eyni zamanda, prezidentin ictimai dəstək səviyyəsində azalma müşahidə olunur. Buna İranla bağlı müharibənin nəticələri, ABŞ-da yaşayış xərclərinin artması, eləcə də miqrasiya siyasəti ətrafında cəmiyyətdə yaranmış dərin fikir ayrılığı təsir göstərən əsas amillər kimi qiymətləndirilir.
Donald Tramp özünün "Truth Social" sosial platformasında paylaşdığı açıqlamada qarşıdan gələn tədbiri "tarixi və misli görünməmiş hadisə" adlandırıb.
Prezident bildirib ki, qurultay onun 2024-cü ildə Ağ evə qayıdışından sonra administrasiyasının əldə etdiyi nailiyyətlərin nümayiş etdirilməsi üçün geniş platforma olacaq.
Respublikaçılar Partiyasının Milli Komitəsinin sədri Co Qruters isə bildirib ki, qurultay "Əvvəlcə Amerika" siyasi proqramının əsas istiqamətlərini ön plana çıxaracaq.
Onun sözlərinə görə, tədbir seçki mübarizəsi ərəfəsində partiya üzvlərinin bir araya gətirilməsi və siyasi birliyin möhkəmləndirilməsi məqsədi daşıyan genişmiqyaslı tədbir olacaq.
Dallas şəhərinin seçilməsi də siyasi baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Hazırda Texas ştatında Respublikaçılar Partiyasından Ken Pakston ilə Demokratlar Partiyasının namizədi Ceyms Talariko arasında Senata seçkilərlə bağlı gərgin siyasi rəqabət müşahidə olunur. İctimai rəy sorğuları yarışın olduqca yaxın keçəcəyini göstərir. Halbuki Texas uzun illərdir Respublikaçılar Partiyasının ənənəvi dayaq ştatlarından biri hesab edilir.
Respublikaçılar Partiyasının Milli Komitəsi bu qurultayın keçirilməsi üçün daxili qaydalarda dəyişiklik edib və prezident seçkiləri dövründən kənarda da ümummilli qurultayın təşkilinə hüquqi imkan yaradıb.
Demokratlar Partiyası isə fərqli strategiya seçərək maliyyə resurslarını milli qurultay əvəzinə ayrı-ayrı ştatlarda seçki infrastrukturunun gücləndirilməsinə yönəldib. Bununla belə, Demokratlar Partiyası da 1970-ci və 1980-ci illərdə prezident seçkiləri dövründən kənarda oxşar ümummilli qurultaylar keçirmişdi.
ABŞ-da noyabr ayında keçiriləcək Konqresə aralıq seçkilər Donald Tramp administrasiyası üçün həlledici mərhələ hesab olunur.
Respublikaçılar Partiyası Nümayəndələr Palatası və ya Senatda çoxluğu itirəcəyi təqdirdə prezidentin qanunvericilik təşəbbüslərinin həyata keçirilməsi ciddi çətinliklərlə üzləşə bilər.
Bundan əlavə, Konqresdə çoxluğun Demokratlar Partiyasına keçməsi Tramp administrasiyasına qarşı geniş parlament araşdırmalarının başlanmasına şərait yarada bilər.
Donald Tramp daha əvvəl bəyan edib ki, demokratlar Konqresdə çoxluğu əldə edərlərsə, ona qarşı üçüncü dəfə impiçment proseduruna başlamağa cəhd göstərə bilərlər.
