"Qara Sentyabr" əməliyyatından Kemp-Devid zirvəsinə: 5 sentyabrda Yaxın Şərqdə nə baş verdi?
Təqdim olunan siyahı 5 sentyabrda ərəb ölkələri tarixində qeydə alınmış 20 tamamilə unikal hadisəni əhatə edir.
Diplomatik böhranlar və hərbi əməliyyatlar: 30 avqustda ərəb dövlətlərində nə baş verdi?
Ərəb dünyası yüzilliklər boyu qlobal güclərin maraq toqquşmalarına, milli istiqlal mübarizələrinə və regional ittifaqların yaranmasına meydan olmuşdur. 30 avqust tarixi də Yaxın Şərq və Şimali Afrika xalqlarının taleyində silinməz izlər qoyan hərbi-siyasi hadisələrlə zəngindir. Bu təqvim günündə müstəmləkə sərhədlərinin formalaşdırılmasından tutmuş beynəlxalq təşkilatların strateji atəşkəs qərarlarına qədər mühüm addımlar atılmışdır. Eyni zamanda hərbi toqquşmalar, siyasi təxliyələr və dövlətlərarası sərhəd sazişləri məhz bu tarixdə dönüş nöqtələri yaşamışdır. Fərqli tarixi dövrlərdə cərəyan edən proseslər ərəb coğrafiyasının bu günkü idarəetmə və təhlükəsizlik arxitekturasına əhəmiyyətli dərəcədə təsir etmişdir. Təqdim olunan xronologiya 30 avqustda ərəb dövlətlərində qeydə alınmış ən mühüm 20 tarixi hadisəni ardıcıllıqla əhatə edir.
Aİ ölkələri ticarət qadağası ideyasını dəstəkləyir - Kaya Kallas
Avropa İttifaqının xarici işlər nazirləri İsrail yaşayış məntəqələri ilə ticarətin qadağan olunması məsələsini müzakirə edib. Aİ-nin xarici siyasət rəhbəri Kaya Kallas nazirlərin böyük hissəsinin bu ideyanı dəstəklədiyini bildirib. Görüşdə İordan çayının qərb sahilində fələstinlilərə qarşı artan zorakılıqlar müzakirə olunub. Kallas bölgədəki vəziyyəti qəbuledilməz adlandırıb. Aİ uzun müddətdir Yaxın Şərq siyasətində vahid mövqe formalaşdırmaqda çətinlik çəkir. Bunun əsas səbəbi üzv ölkələr arasında fikir ayrılıqlarıdır. Avropa Komissiyasının hüquqi rəyi bəzi tədbirlərin yekdil qərar olmadan da mümkün ola biləcəyini göstərir.
Aİ niyə Yaxın Şərq siyasətində vahid qərar qəbul etməkdə çətinlik çəkir?
Avropa İttifaqının xarici işlər nazirləri İsrail yaşayış məntəqələri ilə ticarətin məhdudlaşdırılması məsələsini müzakirə edib. Avropa Komissiyasının hazırladığı sənəddə üç mümkün tədbir təklif olunur. Bunlara idxal icazəsi sistemi, yüksək gömrük rüsumları və tam idxal qadağası daxildir. Avropa İttifaqı uzun müddətdir Yaxın Şərq siyasəti ilə bağlı vahid mövqe formalaşdırmaqda çətinlik çəkir. Buna səbəb üzv ölkələr arasında İsrail-Fələstin məsələsi üzrə fikir ayrılıqlarıdır. Yeni tədbirlərin qəbul edilməsi üçün 27 üzv dövlətin dəstəyi lazımdır. Müzakirələr Avropa İttifaqının bölgə siyasətində mümkün dəyişikliklər fonunda aparılır.
Vens Netanyahunu tənqid etdi: “Səhvlərə yol verib”
ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Vens İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun Vaşinqtonla münasibətlərdə müəyyən səhvlərə yol verdiyini etiraf edib. Bununla yanaşı, o, İsrail liderinin ABŞ üçün mühüm tərəfdaş olaraq qaldığını vurğulayıb. Vitse-prezident bildirib ki, ABŞ və İsrail arasında strateji tərəfdaşlıq davam etsə də, iki ölkənin maraqları hər zaman üst-üstə düşmür.
Türkiyə nazirinin Qüds valisi olmaq arzusu İsraildə gərginlik yaradıb
Türkiyənin daxili işlər naziri Mustafa Çiftçi İsrailin müdafiə naziri İsrael Katz tərəfindən səsləndirilən Qüdslə bağlı açıqlamalara sərt reaksiya verib. Nazir bildirib ki, Türkiyə Fələstin məsələsinə və Qüdsün statusuna dair mövqeyindən geri çəkilməyəcək və bu həssaslığın heç kim tərəfindən sorğulanmasına imkan verməyəcək.
İsrailin Livana müdaxiləsi “Böyük İsrail” layihəsi ilə bağlıdırmı?
İsrailin Livana qarşı əməliyyatları beynəlxalq ekspertlər tərəfindən “Böyük İsrail” layihəsi ilə əlaqələndirilir. Professor Məhəmməd Əl-Masri qeyd edir ki, İsrail Livanın cənubunda, Litani çayının cənub ərazilərində və Qazada nəzarəti genişləndirməyi hədəfləyir. Layihə İsrail liderləri tərəfindən dəfələrlə mediada müzakirə olunur və ölkənin strateji planlarının əsas elementini təşkil edir.
Tramp Tom Barraka yeni vəzifə verdi
ABŞ Prezidenti Donald Trump Tom Barrack-ı İraq və Suriya üzrə Prezidentin Xüsusi Nümayəndəsi təyin etdi. Barrack bundan sonra ABŞ-ın Yaxın Şərq siyasətində strateji qərarvermədə önəmli rol oynayacaq. Dövlət Katibi Marko Rubio onun bilik və əlaqələrinin regionda ABŞ maraqlarını müdafiə etməyə xidmət edəcəyini vurğulayıb. Bu təyinat ABŞ-ın diplomatik idarəetməsini və regiondakı mövqelərini gücləndirmək məqsədi daşıyır.
Keçmişi və bu günü ilə Rusiya-İran münasibətləri
Mövcud şəraitdə Rusiya və İran ənənəvi mənada müttəfiq deyil. Onlar daha çox xarici təzyiqlərə qarşı dayanıqlılığı artırmağa yönəlmiş yeni strateji modelin tərəfdaşlarıdır. Bu modelin məqsədi beynəlxalq sistemə hakim olmaq deyil, hər hansı bir gücün tam hakimiyyət qurmasını çətinləşdirməkdir.
Tom Barak vəzifəsindən ayrıldı, amma rolu qalacaq?
ABŞ dövlət katibi Marko Rubio ABŞ-ın Suriya üzrə xüsusi nümayəndəsi vəzifəsini icra edən Tom Barak üçün müəyyən edilmiş rəsmi mandat müddətinin başa çatdığını açıqlayıb. Marko Rubio sosial şəbəkədə paylaşdığı açıqlamada bildirib ki, Tom Barak Suriya üzrə xüsusi nümayəndə kimi fəaliyyət göstərdiyi müddətdə ABŞ administrasiyasına mühüm töhfələr verib.
Avropa İttifaqı niyə məhz indi yeni sanksiyalar tətbiq etdi?
Avropa İttifaqı HƏMAS və Fələstin İslami Cihadına qarşı sanksiyaların əhatə dairəsini genişləndirərək HƏMAS-ın siyasi bürosunun 10 üzvünü də sanksiya siyahısına daxil edib. Aİ həmin şəxsləri zorakı fəaliyyətləri təşviq etməkdə və dəstəkləməkdə ittiham edir. Yeni məhdudiyyətlər onların Avropa ərazisindəki aktivlərinə və maliyyə fəaliyyətlərinə təsir göstərəcək. Qərar Brüsselin bir gün əvvəl bəzi israilli məskunlaşanlara qarşı sanksiyalar tətbiq etməsindən sonra qəbul olunub və Yaxın Şərqdə artan gərginlik fonunda diqqət çəkən diplomatik addım hesab edilir.
İran mənbəsi: ABŞ ilə siyasi anlaşma əldə olunub, yekun saziş hələ imzalanmayıb
İran mənbəsi ABŞ və İran arasında ilkin siyasi anlaşmanın əldə olunduğunu bildirib. Mənbənin sözlərinə görə, bu mərhələ yekun hüquqi saziş deyil və tərəflər arasında ümumi çərçivənin razılaşdırılmasını əks etdirir. Eyni zamanda ABŞ Prezidenti Donald Trampın Ağ Evin Situasiya Otağında İran məsələsi üzrə son qərarı müzakirə etməsi razılaşmanın hələ tam təsdiqlənmədiyini göstərir. Hazırda tərəflər arasında siyasi anlaşmanın mövcud olduğu, lakin yekun sənədin hazırlanması və təsdiqlənməsi prosesinin davam etdiyi bildirilir.
